تصاویر جدید
آمار بازدید
آخرین بروز رسانی 1400/3/30 2021/6/20

آداب اسلامی غذا خوردن

تصویر کوچک شده
بسم الله الرحمن الرحیم
مقدمه
حکمت آفرینش انسان، عبودیت به درگاه خداوند متعال می باشد و برای عبودیت بهتر، علم همراه با عمل لازم است. و این دو چیز هیچ وقت حاصل نمی شود مگر در صورت سلامت بودن بدن و روح، و سلامت بودن بدن بستگی به خوردن و آشامیدن دارد پس خوردن و آشامیدن از ضروریات است. همچنانیکه خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید: «کُلُوا مِن الطِّیباتِ وَ اعمَلوُا صَالِحاً». یعنی: از چیزهای خوب و پاک بخورید و همراه آن عمل صالح انجام دهید.
خوردن و آشامیدن آدابی دارد که رعایت آنها الزامی است. ان شاء الله تعالی آن آداب را در ادامه ذکر خواهیم کرد. اشخاصی فکر میکنند که نخوردن و نیاشامیدن نیز از تقوی و پرهیزکاری می باشد ولی این فکر و ایده نادرست بوده چرا که در این مورد بعضی از سلف صالحین فرموده اند: «اِنَّ الاَکلَ مِنَ الدِّینِ» یعنی: خوردن از دین و دیانت است؛ چونکه با خوردن و قوت گرفتن، می توان احکام الهی را بهتر بر جای آورد. وقتی که خوردن به علم و عمل و تقوی کمک می کند پس ترک کردن آن نیز نادرست می باشد. رسول الله صلی الله علیه و سلم میفرمایند: «اِنَّ الرَّجُلَ لیُؤجَر حتی فِی اللُّقمة یَرفَعُهَا الی فیه و الی فی إمرأته» یعنی: در برابر هر لقمه ای که خود شخص یا همسر وی می خورد اجر و ثواب داده می شود اگر این لقمه برای دین و با دین خورده شود. یعنی لقمه باید حلال باشد و در آن آداب و وظایف خوردن و آشامیدن رعایت شود در اینصورت بر وی و همسر و فرزندان ایشان اجر و ثواب آخرت داده می شود.

آداب قبل و هنگام و بعد از غذا
قال رسول الله صلی الله علیه و سلم: «الوضوء قَبل الطَّعام و بَعد الطَّعام بَرَکَة» یعنی شستن دست ها قبل و بعد از طعام موجب برکت است. علامه سمرقندی می گوید: قبل و بعد از خوردن غذا شستن دست ها ستحب میباشد؛ چون که در این کار برکت وجود دارد. قبل از هر چیز، طعام باید حلال باشد و خداوند متعال نیز حلال بودن غذا را در قرآن کریم قبل از قتل و مقاتله آورده و حرام را پست شمرده است. خداوند متعال امر میکند: «یَآأیُّهَا الَّذِینَ اَمَنُوا لاَ تَأکُلُوا اَموَالَکُم بَینَکُم بِالبَاطِلِ اِلَی قَولِهِ: و لاتَقتُلُوا اَنفُسَکُم». رسول الله صلی الله علیه و سلم نیز میفرمایند: «الوضوء قبل الطعام ینفی الفقر و بعده ینفی اللمم و فی روایة ینفی الفقر قبل الطعام و بعده». یعنی: شستن دست قبل و بعد از غذا فقر و تنگدستی را بدور می کند. گذاشتن طعام بر روی سفره ای که بر روی زمین پهن شده است به فعل رسول الله صلی الله علیه و سلم نزدیکتر و بهتر است؛ چونکه حضرت رسول صلی الله علیه و سلم هر وقت قصد خوردن طعامی را داشتند بر روی زمین گذاشته و نشسته میل میکرند و این فعل رسول الله صلی الله علیه و سلم نیز بر تواضع و فروتنی نزدیکتر میباشد. اگر قبل از آوردن غذا، نان روی سفره گذاشته شود نباید منتظر غذا بود تا اکرام نان رعایت شود و باید با خوردن نان خود را مشغول ساخت تا طعام حاضر شود. فقیه سمرقندی میفرماید: طعام را نباید گرم خورد چون از رسول الله صلی الله تعالی علیه و سلم روایت شده است که طعام را سرد کرده و میل مینمودند چرا که در گرم بودن طعام برکت نمی باشد. قبل از خوردن غذا نباید غذا را بو کشید چونکه بو کردن غذا قبل از خوردن، عمل بهائم و حیوانات است. از رسول الله صلی الله تعالی علیه و سلم روایت شده است: طعام را بو نکنید همچنانیکه حیوانات وحشی و درّنده بو می کند و در غذا و مایعات فوت نکنید زیرا که آداب بد و ناشایسته ی انسان میباشد.
هر وقت کسی قصد شروع به غذا خوردن کند قبل از غذا بسم الله الرحمن الرحیم بگوید. بهتر است که بسم الله را با صدای بلند بگوید تا اشخاص دیگری که همراه وی غذا می خورند اگر احیانا گفتن بسم الله را فراموش کرده باشند به یادشان افتاده و قبل از غذا بسم الله را گویند و شروع به خوردن طعام نمایند. پیامبر اکرم صلی الله تعالی علیه و سلم در این خصوص میفرمایند: «هر وقت یکی از شما شروع به خوردن غذا نماید با نام خداوند متعال شروع کرده و با دست راست و از جائی که طعام به شما نزدیکتر است شروع کند نه از وسط غذا؛ چونکه برکت به وسط غذا نازل می شود. و شما هیچ وقت با دست چپ غذا نخورید چونکه این شیطان است که با دست چپ غذا میخورد و میآشامد. عائشه رضی الله عنها از رسول الله صلی الله تعالی علیه و سلم روایت کرده می فرمایند: اگر یکی از شما قصد غذا خوردن را دارد ابتدا بسم الله الرحمن الرحیم بگوید و اگر احیانا قبل از غذا بسم الله فراموش کند در وسط غذا بسم الله اوَّلُه و آخِرُهُ بگوید و اگر در آخر غذا یادش افتاد در آخر بگوید. اگر شخصی در حین خوردن هر لقمه بسم الله الرحمن الرحیم گوید در روز قیامت از وی در مورد خوردن غذا سؤال و جواب نمیشود. سعید بن جبیر از عباس روایت کرده می فرماید: پیامبر صلی الله تعالی علیه و سلم می فرمایند که از وسط غذا مخورید بلکه از کنار و از جائی که به خودتان نزدیکتر است بخورید چونکه برکت بر وسط غذا نازل می شود پس چه خوب است که تا اتمام کامل غذا، برکت بر سفره و بر طعام نازل شود.
حجاج سلمی از رسول الله صلی الله تعالی علیه و سلم روایت کرده می فرماید که حضرت رسول فرموده است: اگر شخصی غذای ساقط شده از ظرف را دوباره گرفته و آن لقمه را بخورد رزق روزی وی در زندگی ایشان وسیع شده و محتاج کس دیگری نخواهد شد و حق خود و اولاد و اولاد اولاد خود را وفا خواهد کرد. جابر رضی الله تعالی عنه از رسول الله صلی الله تعالی علیه و سلم روایت کرده می فرماید: رسول خدا فرمود: اگر لقمه غذایی از دست شما افتاد آن لقمه را بردارید و چیز های اضافه از جمله چوب و خاک و از این موارد را برداشته و آن لقمه را بخورید و اگر آن لقمه را برندارید آن را برای شیطان ترک کرده اید برای شیطانی که عدو الله و عدو الرسول و عدو المسلمین است. رسول الله صلی الله تعالی علیه و سلم میفرمایند: «اذا اکل احدکم فلا یمسحن یده بالمندیل حتی یلعق اصابعه». ترجمه: از رسول الله صلی الله تعالی علیه و سلم روایت شده است که اگر کسی از شما غذایی خورد، دستهایش را با حوله یا پارچه تمیز نکند مادامی که آن را نلیسیده و تمیز نکند تا اصراف نگردد، سپس میتواند دست خود را بشوید. از رسول الله صلی الله علیه و سلم روایت شده است که خداوند متعال و ملائکه به اشخاصی که بعد از خوردن غذا دست و انگشتان خود را با لیسیدن تمیز می کنند صلوات می گویند. عبد الله بن زید می فرماید که من ابن عباس رضی الله تعالی عنه را می دیدم که بعد از خوردن غذا دست و انگشتان خود را با لیسیدن سه بار تمیز می کرد. از جابر رضی الله تعالی عنه روایت شده است که حضرت رسول صلی الله تعالی علیه و سلم فرموده است که بعد از خوردن غذا دست را با حوله تمیز نکنید بلکه باقیمانده ی غذا بر روی دست و انگشتان را بخورید چونکه شاید خداوند متعال برکت غذا بر شما را بر روی همان غذای باقیمانده بر دست شما نازل کرده باشد.
دعا کردن بعد از غذا و شکر غذا را بجای آوردن از مستحبات می باشد و لیکن بلند کردن صدا هنگام حمد و دعا اولی نیست، مادامیکه اشخاص دیگری همراه شما مشغول به خوردن غذا باشند؛ چونکه در این صورت مانع غذا خوردن آن اشخاص خواهید شد. خوردن نمک قبل و بعد از غذا مستحب است چونکه یکی از سنتهای رسول اکرم صلی الله تعالی علیه و سلم می باشد. و گفته می شود که خوردن نمک قبل از غذا و بعد از غذا شفای هفتاد درد است. (تنبیه الغافلین ـ اتحاف السادة المتقین ج 1 ـ احیاء علوم الدین ج 1)



خوردن دسته جمعی غذا
امام غزالی در مورد خوردن دسته جمعی غذا آدابی به شرح ذیل ذکر می کند:
1ـ اگر دیگران از وی به خاطر سن و دانش برترند منتظر بماند تا آنان نیز بر سر سفره حاضر شوند.
2ـ بر طعام ساکت نباشند و در حین طعام خوردن اقوال صالحان و غیر آن را حکایت کنند.
3ـ اگر غذا مشترک است بیشتر از همکاسه نخورد که حرام است بلکه قصد ایثار نماید.
4ـ خرما را یکی یکی بخورد مگر آنکه دیگران نیز یکدفعه دو تا دو تا بخورند و یا از آنها اجازه بگیرد.
5ـ اگر رفیق اندک بخورد او را به خوردن تشویق بکنید ولی بیش از سه بار اصرار نکنید.
6ـ سوگند دادن برای طعام ممنوع است.
7ـ بی تعارف در حد معمول غذا بخورد و نه کمتر ولی اگر برای ایثار نسبت به دیگران کم بخورد خوب است. و اگر به نیت تشویق دیگران نیز در خوردن زیادت کند اشکالی ندارد.
8ـ می توان دست را در طشت شست ولی اگر دیگران همراه وی بودند نباید آب دهان در طشت اندازد.
9ـ اگر کسی از روی اکرام و احترام طشت پیش وی آورد قبول کند.
10ـ باکی نیست که برای شستن دست در طشت همه در یک جا فراهم آیند که مراعات تواضع است و هم صرفه جویی در وقت.
11ـ آب دهان بر طشت نیاندازند.
12ـ تقدیم کردن جوانان در شستن دست قبل از خوردن غذا.
13ـ بعد از غذا بزرگان را در شستن دست مقدم داشتن.
14ـ به خوردن دیگران در سر سفره نگاه نکنید و چشم را فرو خوابانید و به نفس خود مشغول شوید.
15ـ پیش از دیگران دست از غذا نکشید بلکه دست را در کار داشته باشید و اندک اندک تناول کنید تا دیگران هم فارغ بشوند.
16ـ اگر به علتی نمی خواهید غذا بخورید عذری را مطرح کنید تا دیگران از خوردن شرم نکنند.
17ـ کاری که مورد پسند دیگران نیست انجام ندهید و دست در غذا نیافشانید و سر سوی لقمه نبرید و چون چیزی از دهن بیرون آرد روی از طعام بر گردانید و آن را بر دست چپ بگیرید.
18ـ لقمه چرب را در سرکه نزنید و سرکه را در چربی نزنید و سخنی که قاذورات را یاد آور می شود نگوید. (نظریات اقتصادی امام محمد غزالی ص 70-71)

آداب رفتن به مهمانی
1ـ بی موقع و هنگام غذا یعنی سر زده به کسی وارد نشوید.
2ـ اگر بر حسب اتفاق سر غذا به کسی وارد شدید نخورید تا او شما را دعوت به خوردن کند و ببینید اگر دعوت از روی شرم و ناچاری است عذری بیاورید و از خوردن غذا خودداری کنید.
3ـ اگر به منزل دوستی رفتید و او در منزل نبود چنانچه می دانید که او از غذا خوردن شما شاد می شود از خانه ی ایشان غذا بخورید چرا که بسیارند کسانی که در منزل حاضرند و برای خوردن غذا سوگند می دهند ولی دلشان راضی نیست لذا در چنین جاهائی نباید غذا بخورید.
فقیه ابو اللیث سمرقندی می فرمایند: که چهار چیز بر مهمان واجب است: 1ـ هر جا که میزبان امر فرمودند آنجا بنشیند. 2ـ هر چیزی که برای خوردن به او تقدیم می شود راضی شود. 3ـ فقط با اذن میزبان از خانه خارج شود. 4ـ در هنگام خروج بر وی دعای خیر بکند.

اقوال عطاء رحمه الله در مورد طعام
از عطاء رحمه الله تعالی علیه روایت شده است که رسول الله صلی الله علیه و سلم فرموده است: اگر در طعام چهار چیز وجود داشته باشد شأن آن طعام کامل خواهد بود: 1ـ هر وقتی که طعام از راه درست و حلال به دست آورده باشد. 2ـ هر وقتی که شروع به خوردن غذا شود نام مبارک خداوند متعال ذکر شده باشد. 3ـ هر وقتی که در حین خوردن غذا دست زیاد باشد یعنی آکل غذا زیاد باشد. 4ـ بعد از خوردن غذا حمد و سپاس خداوند متعال به صورت کامل بجا آورده شود. (احیاء علوم الدین ج1)

خوردن غذا بر چهار نوع می باشد
1ـ خوردن با یک انگشت که این نوع مبغوض می باشد. 2ـ خوردن با دو انگشت که این نوع از کبر می باشد. 3ـ خوردن با سه انگشت که این نوع از سنت رسول الله می باشد. 4ـ خوردن با چهار یا پنج انگشت که این نوع خوردن از شرارت می باشد.

چهار چیز از تقوای بدن است
1ـ خوردن گوشت 2ـ بو کردن چیزهای خوشبو 3ـ غسل کردن زیاد بدون جماع 4ـ پوشیدن لباس های کتانی.

چهار چیز چشم انسان را قوی میکند
1ـ نشستن به طرف قبله 2ـ وقت خواب سرمه زدن بر چشم (کحل) 3ـ نظر کردن بر اشیاء سبز رنگ 4ـ تمیز کردن لباسهایی که می پوشید.

انواع دعا بعد از انواع طعام
پیامبر صلی الله تعالی علیه و سلم می فرماید: «أذیبوا طعامکم بذکر الله و الصلاة و لا تناموا علیه فتقسو قلوبکم» یعنی: طعامی که می خورید با ذکر خداوند متعال و خواندن نماز آن طعام را هضم کنید و بعد از طعام نیز نخوابید که این کار قلب انسان را سخت می کند. (رواه الطبرانی و ابن عدی و ابن سنی و ابونعیم و بیهقی عن عائشه رضی الله عنها. از سراج المنیر 1/190)
اگر طعامی که می خورید حلال باشد این دعا را بخوانید «الحمد لله الذی بنعمته تتم الصالحات و تنزل البرکات اللهم اطعمنا طیّبا و استعملنا صالحا». اگر طعام مشکوکی را خوردید این دعا را بخوانید «الحمد لله علی کل حال، اللهم لاتجعله قوّة لنا علی معصیتک» و بعد از طعام سوره های «توحید» و «قریش» را بخواند. دعایی که بعد از نوشیدن شیر خوانده می شود این است: «اللهم بارک لنا فیما رزقتنا و زدنا منه» و اگر غیر شیر را بخورد این دعا را بخواند: «اللهم بارک لنا فیما رزقتنا و ارزقنا خیرا منه».
خواندن این دعا بعد از خوردن غذا مستحب می باشد: «الحمد لله الذی اطعمنا و سقانا و کفانا و آوانا سیدنا و مولانا یا کافی من کل شئ و لا یکفی منه شئ اطعمت من جوع و آمنت من خوف فلک الحمد». (احیاء علوم الدین ج 1 ـ اتحاف السادة المتقین ج 1)


منابع و مآخذ
1ـ احیاء علوم الدین جلد 1.
2ـ اتحاف سادة المتقین ج1.
3ـ نظریات اقتصادی امام محمد غزالی.
4ـ تنبیه الغافلین.
5ـ فتاوای عالمگیریه ج 5.



گردآورنده: نوری یلمه
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم

فرستنده شاخه
alten
فرستاده‌شده در تاریخ: 2012/6/21 15:45  به روز‌شده در تاریخ: 2012/8/14 23:36
نه خیلی خجالتی برای حرف زدن
عضویت از: 2012/5/4
از: گرگان
پیام: 21
 پاسخ به آداب اسلامی غذا خوردن
با عرض سلام و خسته نباشید خدمت اساتید گرامی مطالبی که جمع آوری شده در حد عالی بود. مطالب با منابع ذکر شده بود.-خوب تنظیم شده بود.-و برای ما مبتدی ها کامل بود. چرا عادت کردیم راهکارهایی را که توسط دانشمندان ارائه میشه، به راهکارهایکه اسلام ارائه میدهد ترجیح بدیم. مثلا در مورد آداب غذا خوردن حرف اساتید حوزه را قبول میکنیم یا پزشکان ... واقعا اسلام همه چیز را برای ما روشن کرده است. باشد که خداوند همه ما را مطیع اسلام قرار دهد و از راه اسلام دور نشویم.
تصویر اتفاقی
تصویری قدیمی از کعبه شریفه و مسجد الحرام

تصویری قدیمی از کعبه شریفه و مسجد الحرام

مقبره علامه عبدالکریم شهرستانی رحمة الله علیه در 10 کیلومتری شهرستان درگز ـ خراسان رضوی

مقبره علامه عبدالکریم شهرستانی رحمة الله علیه در 10 کیلومتری شهرستان درگز ـ خراسان رضوی

اعضای دارای بیشترین پیام
1 mohammad2
mohammad2
172
2 elyas 130
3 SAHABI 111
4 sahneh 91
5 gapist 56
6 neghab
neghab
30
7 nurahmed
nurahmed
25
8 alten 21
9 men 19
10 IBB
IBB
19
جدول اوقات شرعی