تصاویر جدید
آمار بازدید
آخرین بروز رسانی 1395/10/15 2017/01/04

Абдырахман Ахуның өмүр беяны

Абдырахман Ахуның өмүр беяны



Абдырахман Ахун Теңли Тана хезрет-лери Эйранда яшаян түркменлериң ичинде, бир бейик шахсыетдир. Ол ыс-лам әлеминде пыгамберлериң мирасдү-шери болуп, ыслама көп хызматлары эден уламаларың серверидир. Онуң би-тирен ишлери; шеригата лайык, сүнне-те габат гелйән, Алла тагаланың ве илиң сөен ишлеридир.


Доглан йылы


Ол милады йыл хасабы боюнча 1942-нҗы йылда, шемси йыл хасабы боюнча 1321-нҗи йылда Эйраның Гүлүстан велаятында Этрек деря-сының боюндакы ерлешен "Гызлар" диен обада энеден боляр.


Эне-атасы


Онуң какасының адына молла Аннамухаммет диер экенлер.Эҗесиниң адына болса Халлы Огшар гызы диер экенлер.


Тиреси


Абдырахман Ахун Теңли Тана хезретлери түркмен-лериң улы тирелериниң бири болан "Ёмут" тиресинден болуп онуң хем "Атабай" тайпасының "Тана" шахасындандыр.


Башлангыч окувы


Абдырахман Ахун Теңли Тана хезрет-лери башлангыч дөрт класлык, орта би-лим, дөвлет окувыны Теңли диен обада окаяр. Ондан соңра какасы оны Инче-бурун обасындакы дини окув медресе-сине окува ерлешдирйәр. Ол ерде алты-еди ай окандан соң шол заманда йүзе чыкан кынчылыклар; гытчылык, сув-сызлык, зерарлы ол обадан Гаракчы ди-ен оба гөчүп гайтмалы болярлар. Соңра 1234-нҗы йылда какасы оны Гарабулак диен обадакы Ярмухаммет Ахун Наза-рый хезретлериниң хузурына дин ыл-мыны довам этдирмек үчин элтйәр. Ол Гарабулакдакы дин окув медресесинде он ики йыл кынчылык дөвүрде әхли затдан йүз өвүрип диңе шеригат ве та-рыкат ылымларыны алмак үчин аңыр-баш ыхлас билен гүйҗинде барыны аяман гиҗе-гүндиз диймән зәхмет чек-йәр. Шейлеликде ол хадис-у-тефсир, усул-у-фуруг, акайыд-у-эдебият ылым-ларына уссатлык билен етик боляр.


Ыгтыкады


Абдырахман Ахуның ынанч ыгтыкады өз уссады хезрети Ярмухаммет ахуның ыгтыкады ялы "Әхли сүннет вел җемагат" ыгтыкадыдыр. Ол өз ыгтыкадына пугта ве гайымдыр. Абдырахман ахун ыгтыкатдакы мезхебини өз язан "Эл'дүрерунназыйда фи назмы'л акыйда" атлы китабында шейле беян этйәр:

Эбу Менсур Мухаммет Мәтурийди
Усул башдагымыз иман мурийди
Ягны, бизиң усул акайыдда башдагымыз, ёл гөркезиҗимиз Эбу Менсур Мәтурийди рахматулла алейхдир.


Мәтурийди


Ол Ымам Мухаммет бин Мухаммет бин Махмут Самаркандийдыр. Ол Самар-кандың "Мәтурийд" диен обасында үч йүз отуз үчүнҗи (333) хиҗри камары, докуз йүз кырк дөрдүнҗи (944) милады йылда яшап гечен ханафий мезхебли усул ве фуруг ылымлмрына етик бир кишидир. Ол Мәвераэннехрде яшан "Әхли сүннет вел җемагат" уламаларының усулы акайыдда башдагыдыр. Оңа "Ылмул худә" дийип лакап берипдирлер. Ол Ымам Агзамың ёлдашы Ымам Мухаммедиң шәгирди болан Эбу Бекир Җузҗәниниң шәгирди Алы Эбу Насыр Ыязның шәгирдидир. Онуң ызына дүшйәнлере "Мәтурийдилер" дийип, айдыляр .


Уссатлар силсилеси


Хезрети Абдырахман Ахуның ылымдакы силсилеси.
1. Арифун биллә шейх Ярмухаммет Ахун Назарий.
2. Шейх Абдулкадыр Ахун Дагыстаный.
3. Молла Абдулазым Күрдүстаный Мүҗтехидий.
4. Молла Абдулкадыр Гөвре.
5. Уссат Абдулкадыр Мухаҗер.
6. Шейх Ахмет Невдештий.
7. Уссат Мухаммет Хатый.
8. Уссат Абдуррахман Рузбаханый.
9. Сыбгаталла Эфендий Марваный.
10. Уссат Мустафа Зиярий.
11. Сыбгаталла Эфендий Хусейнаба-дый.
12. Уссат Ибрахим бин Хайдар өз кака-сындан.
13. Уссат Хайдар бин Ахмет Харийрий.
14. Уссат Ахмет бин Хайдар.
15. Уссат Хайдар биринҗи.
16. Шейхул ыслам Зейнуддин Күрдий.
17. Уссат Насрулла Халхалый.
18. Уссат мөвлана Мирзаҗан.
19. Уссат хоҗа Җемаледдин Махмуд Шийразий.
20. Мухаккыклар башдагы Җелаледдин Дөвваный.
21. Уссат Эсгад Дөвваный.
22. Шейх Сейид шериф Җүрҗәный.
23. Шейх Мүбәрек ша Бухарий.
24. Шейх Кутбеддин Разий.
25. Шейх Садреддин Шийразий.
26. Шейх Кәтип Казвийний.
27. Шейх Фахреддин Разий.
28. Шейх Меҗд Җейлий.
29. Шейх Мухаммет бин Яхя.
30. Шейх хуҗҗетул ыслам Мухаммет Газзалий.
31. Ымамул харамейн Абдулмелик өз какасындан.
32. Эбу Мухаммет Җувейний.
33. Шейх Эбу Талып Меккий.
34. Шейх Эбу Осман Магрибий.
35. Шейх Эбу Амр Зүҗҗаҗ.
36. Шейх Эбу Алы Рыза (гызыл ымам) өз какасындан.
37. Сеййидул ымам Муса Кәзым өз какасындан.
38. Сеййидул ымам Җагфар Садык өз какасындан.
39. Сеййидул ымам Мухаммет Бакыр өз какасындан.
40. Сеййидул ымам Зейну'л Абидийн.
41. Шехидлер башдагы ымам Хусейн .
42. Хезрети Алы бин Эбу Талып керра-маллаху веҗхех.
43. Ынс-у-җының пыгамбери Эбу Ка-сым Мухаммет Мустафа саллаллаху алейхи веселлем.


Хезрети Ярмухаммет ахун


Хезрети Ярмухаммет ахун назарый ылым чырасы болуп янян гөвхердир. Ол шеригат-у-тарыкат ылымларына етик бир кишидир. Юмшак гылыклы, арамыш, чуң пикирли, гарыпларың досты, сахый, нурана йүзли, ил- халка ярамлы, бүтин халкың бегенҗи ве гынанҗы болан дин сүтүнидир. Ол Абдырахман Ахун тагсырың гөвхер бахалы ылым
берен уссадыдыр.


Шейх Абдулкадыр дагыстаны


Шейх Абдулкадыр Дагыстаны хезрети Ярмухаммет ахуның уссады. Шейх Аб-дулкадыр Дагыстаны Рус большевик-лер зерарлы өз ата-ватаны болан Дагыс-таны ташлап ыслам хиҗретини эден бир бейик алымдыр. Ол ата-энеден, до-ган-гарындашдан, ил-юртдан Алла ра-зылыгы үчин җыда дүшип, кесеки юртда ыслам байдагыны гөге гөтерен бир бейик ынсандыр. Ол накышбендий тарыкатлы, өзүне велилик берилен кишилердендир. Ол түркменлериң арасында яшан вагтында оларың бегенҗине бегенип, гынанҗына гынанып олар билен бир доган ялы болуп яшапдыр. Ол ысламы ылымлары түркменлере мирас гоян оҗакдыр. Хезрети Абдулкадыр Ахун Дагыстаный бу фаный сарайдан эбедий өйине ёла дүшенде, хер бир кишиниң йүрегинде битмеҗек бир яра дөретди. Улы ил өз йүреклериндәки яраң эсерини шейле беян этйәр:


Бейик таңрының ады билен


Тарых бир мүң үч йүз сегсен боланда
Хазан ели өсди ол гүн гардашлар
Җумадыл ахырда сыгыр йылында
Бир агзам чырагмыз өчди гардашлар

Йүз дессан диле гелди сөзләйин
Җигердәки җерахатым дүзләйин
Товаф эдип ровзасыны гөзләйин
Эзиз Ахун элден гитди гардашлар

Гардашлар болмады дердине дерман
Аллахымдан гелди гитмеклик перман
Или гүни гоюп түкенмез арман
Алым Ахун элден гитди гардашлар

Яранлар саташды айралык дагы
Ахун, ишан, молла чекди дагы перяды
Ёмут, гөклең барчасының чырагы
Бейик Ахун элден гитди гардашлар

Хич ким хылаф тапмаз айдан сөзинден
Нур иләхи ышк салар онуң йүзинден
Өмүр сүрмән яланчының дүзүнде
Ол дарул бакыя гөчди гардашлар

Кимселер аглайып кимселер гүлер
Билмен бу дүньеде ким бакы галар
Пелек башымыза совдалар салар
Эзизимиз элден гитди гардашлар

Вагт болмады бу дүнйәде дурмага
Барды Бехишт ичре дөвран сүрмәге
Көвсерден сув ичип хүйрлер гучмага
Бу дарул фенадан гөчди гардашлар

Яранлар галмаздыр бу дүнйә бакы
Барчамыза дегер бу аҗал окы
Хер киме етишсе аҗалдан саакы
Эгленмәни мундан гидер гардашлар

Гелди Мухаммеди айдар ядыгәр сөзлер
Фыракында аглар хемме гөрен гөзлер
Айрылдык эзизден солды гүл йүзлер
Алым Ахун элден гитди гардашлар

Шыгыры дүзен: Мерхум Гелди хаҗы Му-хаммеди.
Шейлеликде Шейх Абдулкадыр Ахун Дагыстаны түркмен йүрегинде хич вагт өчмеҗек сөйгини дөредендир.


Окувдан соңкы дурмушы


Абдырахман Ахун тагсыр окувыны тамам эден соң өз овасында 1349-нҗы шемси йылында дин окув җайыны ачяр.Ол мед-ресе хәзирки дөвүрде "Җамигатул Ыр-фаниййе" диен ады гөтерйәр. Онда ыс-лам ылымларының әхли угурлары ока-дыляр. Абдырахман ахун тенли тана шу гүне ченли алтмышдан говурак китап язды. Онуң язан китаплары түркмен, арап диллеринде болуп дүрли-дүрли угурлардан бардыр. Онуң язан кәбир китаплары; "Эл'дүреруназыйда фи наз-мы'л акыйда" түркменче акайыд, гошгы гөрнүшинде язылан, "Бахрул ырфан фи тефсирул курьан" түркменче, тефсир гиң гөврүли ве чуң дүшүндиришли. "Тефкирул ыхван фи этварул инсан" арапча, тасаввуф, ынсан өз беденинден алмалы ыбратлары хакда "Лузумул ык-тысад фил амалы вел ыгтыкад" арапча, "Мийзану'л ыгтыдал фи беяны'л хаккы ве'ззалал" түркменче бу ики китап пы-гамберлериң ве өвлияларың кыямат гү-нүнде шефагат этҗекдиклерини, ол бе-йик шахсыетлере зыярат этмеклигиң догрылыгыны ве дүзгүнини, өли халкы-на дири кишиниң пейда ве зерер етирип билйәнлиги хакда, өлилере курьан окап согабыны ийберип болянлыгыны, хә-зирки дөвүрде тәзе дөредилен топарың кимлиги, нәме максадының барлыгы хакда гиңден гүррүң ачып долы ве та-кык делиллер билен сабыт этйәр. Уссат Абдырахман Ахун Теңли Тана хепдә-ниң белли гүнлеринде "Гүрген радио" хабарчылары билен сөхбетдешлик ар-калы дүнйә түркменлерине вагыз неси-хат берйәр. Ол хорматлы бейик уссат ыслам әлеминде ыз галдыран алымла-рың биридир.


Биз түркменлер!

Шейле бейик шахсыетлер бизиң ичи-мизде бардыгына көп шүкүр эдип, бе-генмелидирис!
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
تصویر اتفاقی
مرقد عالم ربانی استاد مرحوم مقصود آخوند یزدانی ـ باغلق ـ جرگلان

مرقد عالم ربانی استاد مرحوم مقصود آخوند یزدانی ـ باغلق ـ جرگلان

خطیب در حال اقامه خطبه

خطیب در حال اقامه خطبه

اعضای دارای بیشترین پیام
1 mohammad2
mohammad2
172
2 elyas 130
3 SAHABI 111
4 sahneh 91
5 gapist 56
6 neghab
neghab
30
7 nurahmed
nurahmed
25
8 alten 21
9 men 19
10 IBB
IBB
19
جدول اوقات شرعی