تصاویر جدید
آمار بازدید
آخرین بروز رسانی 1400/3/30 2021/6/20

خورشید و مناسبات آن با احکام دین

تصویر کوچک شده
دانستن احکام شرعی از ملزومات دین بوده و هر فرد مسلمان میبایست بر این احکام متقن و پخته و استوار باشد. برخی از این احکام نیز توسط اجرام فلکی حاصل شده و یکی از این اجرام که در زندگی روزمره و احکام شرع تأثیر گزار است، خورشید میباشد.
خورشید یکی از ثوابت است که زمین و سیارات دیگر دور آن میگردند و از آن کسب نور و حرارت میکنند، حجم خورشید000/310/1 برابر حجم زمین است و فاصله اش تا زمین000/490/949/14کیلومتر است. قطر متوسط خورشید400/390/1کیلومترحدود 1/109برابر قطر زمین است.

حرکات خورشید: خورشید دارای حرکات ظاهری (حرکت یومی و حرکت سالیانه) و حرکات واقعی است، خورشید در حرکت یومی (حرکت ظاهری کره آسمان) شرکت دارد. در نیمکره ما از مشرق طلوع میکند، در طرف جنوب از نصف النهار (نیم روز، هنگام ظهر. و در اصطلاح جغرافیا نیم دایره ای را که از یک قطب شروع و بقطب دیگر ختم میشود خط نصف النهار و تمام آنرا که از دو قطب میگذرد دایره ی نصف النهار میگویند، نصف النهار هر شهر خط نصف النهاری است که از آن شهر میگذرد و شهرهایی که بر یک خط نصف النهار واقع شده اند ظهر آنها دریک آن واقع میشود) محل میگذرد و در مغرب غروب میکند، عبور آن از نصف النهار ظهر حقیقی را مشخص میسازد (شبانروز)، خورشید حرکت (ظاهری) سالیانه ای بدور زمین نیز دارد، که هر روز آنرا قریب یک درجه از مغرب بطرف مشرق میبرد، در این حرکت خورشید سالی یک بار از مقابل برج ها (هر یک از دوازده بخش فلک: حمل، ثور، جوزا، سرطان، اسد، سنبله، میزان، عقرب، قوس، جدی، دلو، حوت. (بروج جمع)) میگذرد.
ساختمان طبقات سطحی و داخل خورشید: اطلاعات ما از ساختمان خورشید مستنبط از نوری است که از آن میتابد (یعنی آفتاب) و بر اثر آن بوسیله تجزیه طیفی (در اصطلاح فیزیک: نوار هفت رنگی که نور پس از گذشتن از قطعه ی بلور که دارای قاعده ی مثلث است و نور را تجزیه میکند و عبارت است از: سرخ، نارنجی، زرد، سبز، آبی، نیلی، بنفش.) میتوان مواد موجود در خورشید را تعیین کرد.

اهمیت خورشید در اوقات نماز
در بعضی از مناطق و ممالک که اوقات بعضی از نمازها بالکل یافته نمیشود مثلاً در آنجا که میان طلوع و غروب آفتاب یک یا نیم ساعت فاصله یافته میشود یا شش ماه مسلسل روز و شش ماه مسلسل شب میباشد در آن مناطق حکم نمازها این است که: یک گروه وقت را برایش شرط میدانند، هرگاه که شرط موجود نشود پر واضح است که نماز بالکل واجب نمیشود. و به نزد گروه دیگر وقت برای نماز شرط نیست بلکه علامت و نشانی است و به عدم دریافت یک علامت ضروری، حکم این نیست که آن چیز هم باقی نماند، و جای یک علامت را علامتی دیگر میتواند بگیرد. به آن وجه ایشان میگویند که: اگر چه وقتش تدارک نشود نماز واجب میگردد چرا که به تخمین و اندازه برایش وقت را تعیین میکنند و بدین صورت اداء کرده میشود.

رعایت تقویم در اوقات نماز
در عصر ما تعیین اوقات بوسیله تقویم صورت میگیرد و اساس آن بر علم جدید فلکیاتی (علم نجوم) میباشد در آن هیچ باکی نیست زیرا که وسایل و ذرائع مقصود نمیباشد بلکه مطلوب خود مقاصد میباشد. اسلام بنیاد اوقات را در سایه های آفتاب، در طلوع و غروب آفتاب، در شفق و نشانه های ظاهری نهاده است. چرا که این معیارها را خاص و عام به سهولت می فهمند و هر شخص آن را می تواند دریافت کند. اما حیثیت آن تنها علایم است اگر به ذریعه ی دیگر گمان غالب شود که وقت شرعی نماز شده است باز بر آن عمل کردن کافی است. تقویم را هم همین حیثیت است. و وسائل جدید فلکیات حداقل برای تقویه این گمان کافی است

اهمیت خورشید در روزه
روزه در مناطق طویل الاوقات: به طور واضح در قرآن و حدیث وقت روزه از طلوع فجر شروع و تا به غروب آفتاب بیان شده است که بر آن اجماع امت هم منعقد است. اگر چه در بعضی سخنها اختلاف جزئی است اما تا حد مذکور بر آن تمام علماء اتفاق دارند و به طور واضح اوقات روزه نیز همان انتخاب شده است. اکنون اگر در آن تفاوت کم و بیش باشد مثلاً احیاناً بجای دوازده ساعت روز به شانزده یا هفده ساعت ارتقاء می کند باز سخن واضح است که حکم روزه هم همان است اما اگر فرق بسیار زیاد شد مثلاً روز بیست یا بیست و یک ساعت شود و شب دو یا چهار ساعت باقی بماند باز هم تقاضای عمومی احکام قرآن و حدیث آن است که روزه باید از طلوع فجر الی غروب آفتاب باشد و فتوی هم بر آن است. اما بعضی اوقات به سبب آن مشکلاتی ایجاد می شود و برای بسیاری از مردم سالمند ضعیف، روزه گرفتن دشوار می شود. برای ایشان سهولت خصوصی داده می شود که در رمضان المبارک آنها روزه نگیرند و هرگاه موسم خوبتر و قابل تحمل شد و طول آن نسبتاً کاهش یافت، در آن وقت قضای آن را بیاورند.
«حکی عن ابی عبدالله بن ابی موسی الضریر انه استفتی فی أهل اسکندریه ان الشمس تغرب بها و من علی منارتها یری الشمس بعد ذلک بزمان کثیر فقال یحمل لأهل البلد الفطر و لایحل لمن علی رأس المناره اذا کان یری غروب الشمس لان مغرب الشمس یختلف کما یختلف مطلعها فیعتبر فی اهل کل موضع مغربه» (1ـ بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع /تألیف: امام علاءالدین ابی بکر بن مسعود الکاسانی الحنفی. 2/83 2ـ تبیین الحقائق شرح کنز الدقائق/تألیف: فخر الدین عثمان بن علی الزیلعی الحنفی (رح). 1/321. 3ـجامع الرموز/ تألیف: امام شمس الدین محمد الخراسانی القهستانی. 1/113). ترجمه: از عبدالله بن ابی موسی الضریر حکایت است که از ایشان اهل اسکندریه (اسکندریه شهریست در مصر از دو سوی با دریای روم و دریای تنیس پیوسته و اندر وی یکی مناره است که گویند دویست ارش است اندر میان آب نهاده بر سر سنگی و هرگه که باد آید آن مناره بجنبد، چنانچه بتوان دید. برای اطلاع بیشتر به لغت نامه دهخدا رجوع شود) فتوی خواستند که خورشید برای ما غروب می کند ولی بر کسانی که در رأس مناره اسکندریه واقع هستند بعد از زمان زیادی غروب می کند، ایشان فرمودند: برای اهل اسکندریه افطار صوم صحیح می باشد، اما برای کسانی که در رأس مناره اسکندریه واقع هستند افطار صوم صحیح نمی باشد. چون غروب خورشید متفاوت است همچنانیکه طلوع خورشید متفاوت می باشد. پس برای اهل هر موضع و مکانی غروب آن معتبر می باشد.
«قوله و فیه قال عمر «رض» الخ ... رواه ابوحنیفه و اخرجه ابن ابی شیبه بطرق اقربهما فی لفظ الکتاب ما عن علی بن حنظله عن ابیه قال شهدت عمر فی رمضان و قرب الیه شراب فشرب و شرب بعض القوم و هم یرون ان الشمس قد غربت ثم ارتقی الموذن فقال یا امیر المومنین ان الشمس طالعه لم تغرب فقال عمر (رض) من کان افطر فلیصم مکانه یوماً و من لم یفطر فلیتم و اعاده من طریق فقال بعثناک داعیاً ولم انبعثک راعیاً و قد اجتهدنا و قضاء یوم یسیر و انما قال بعثناک الخ... لان خطابه لمن اعلی المئذنه سوء الادب فانه کان حقه ان ینزل ثم یقول)). ترجمه: علی بن حنظله از پدرش روایت کرده که ایشان فرمودند: من در ماه مبارک رمضان نزد حضرت عمر (رض) حاضر بودم، نزدیک ایشان نوشیدنی بود، ایشان غروب خورشیده را دیده و نوشیدند، در آن موقع موذن از بالای اذان گاه فریاد زد که خورشید هنوز غروب نکرده است، حضرت عمر (رض) گفت هر کسی که افطار کرده باشد یک روز قضاء نماید و هر کسی که افطار نکرده باشد روزه اش را اتمام کند و به موذن گفت که ما تو را دعوت کننده قرار دادیم نه امیر. چون خطاب موذن از بالای اذان گاه بی ادبی بود می بایستی پایین آمده و خبر می داد.

رفتن به مکانی بعد از خواندن نماز مغرب که خورشید در آنجا غروب نکرده است
اگر شخصی نماز مغرب را در فرودگاه در شرق اداء نماید و بعد سوار هواپیما شده و به سوی مغرب حرکت کند و به جایی برسد که خورشید هنوز غروب نکرده است بر این شخص اعاده نماز مغرب واجب نمی گردد و نمازش صحیح می باشد و اگر این شخص روزه دار بوده و افطار کرده باشد روزه اش درست است. و از قواعد چنین بر می آید که امساک روزه تا غروب واجب است.

اهمیت خورشید در اوقات نماز
آفتاب و سایه آن در تعیین اوقات نماز و روزه نقش اساسی دارد. معیار تعیین اول و آخر هر وقت نماز با حرکت خورشید است.
1ـ خورشید دارای طلوع و غروب است. خورشید برای هر شخصی در هر مکانی از کره زمین که باشد در مسیر حرکت خورشید که از یک طرف طلوع و از طرف دیگر غروب دارد، از نقطه تماس (اتصال) زمین و آسمان برای آن شخص، پدیدار شود طلوع خورشید برای او حساب می گردد و بعد از طلوع فجر تا این لحظه (طلوع خورشید) وقت نماز صبح برای این شخص تعیین می گردد.
2ـ در مسیر حرکت آفتاب بعد از طلوع برای هر شیء سایه ای ایجاد می شود. وقتی که آفتاب از نصف النهار گذشت، وقت نماز ظهر فرا می رسد و سپس سایه هر شیء بعد از ظهر محاسبه و معلوم می شود. یعنی سایه هر شیء تا اندازه خود آن شیء به قولی دیگر تا دو برابر اندازه آن شیء باشد انتهای وقت ظهر و از آن به بعد ابتدای وقت عصر تا غروب آفتاب متعین است و بعد از غروب آفتاب وقت نماز مغرب شروع می گردد تا غروب شفق قرمز سپس بعد از غروب شفق وقت نماز عشاء فرا می رسد.
حکم اوقات نمازها و تعیین وقت آن بر اساس طلوع و غروب آفتاب و سایه آن است و لو اینکه کوتاه هم باشد. چون به هر طریقی که باشد در هیچ یک از مناطق کره زمین حتی در قطب جنوب و شمال در شبانه روز بدون طلوع و غروب خورشید نیست بلکه حداقل آن موجود است و می توان براساس آن تعیین وقت نمود.
قوله الی ان تغیب الشمس قال شیخ الاسلام التفتازانی المعتبر فی غروب الشمس سقوط قرص الشمس و هذا ظاهر فی الصحراء و اما فی البنیان و قلل الجبال فبان لا یری شیء من شعاعها علی اطراف البنیان وقلل الجبال و ان یقبل الظلام من المشرق.
ترجمه: اعتبار در غروب خورشید، سقوط قرص خورشید است و این بحث در صحراء ظاهر و آشکار است و اما در بناءها و قله ی کوهها هیچ شیء از شعاع خورشید در بناءها و قله های کوه دیده نشود و نیز از طرف مشرق تاریکی شروع شود.
پس از این مطلب چنین بر می آید که در طلوع خورشید نیز می توان این نظریه را تطبیق نمود یعنی معتبر در طلوع خورشید بر آمدن قرص خورشید است و این مطلب در صحراء ظاهر و آشکار است و در بناءها و قله ی کوهها اگر شعاعی از خورشید در بناءها و در قله های کوه دیده شود و نیز از طرف مشرق روشنایی شروع شود، خورشید طلوع کرده است.

گردآورنده: نجم الدین بدراقی
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
تصویر اتفاقی
مسجد جامع خاتم النبیین عرفان آباد از نمای شمالی

مسجد جامع خاتم النبیین عرفان آباد از نمای شمالی

پایان نماز جمعه

پایان نماز جمعه

اعضای دارای بیشترین پیام
1 mohammad2
mohammad2
172
2 elyas 130
3 SAHABI 111
4 sahneh 91
5 gapist 56
6 neghab
neghab
30
7 nurahmed
nurahmed
25
8 alten 21
9 men 19
10 IBB
IBB
19
جدول اوقات شرعی