تصاویر جدید
آمار بازدید
آخرین بروز رسانی 1400/3/30 2021/6/20

اعتقادات اسلامی (علم کلام)

تصویر کوچک شده
بسم الله الرحمن الرحیم
اَلحَمدللهِ الَّذی هَدانا اِلی طریق السّنة وَ الجَماعة بِفَضله العَظیم، وَ الصَلوة وَ السَّلام عَلی رَسوله وَ حَبیبه محمَّد الَّذی کانَ علی خُلُق عَظیم وَ عَلی آلِه وَ اَصحابه الداعین اِلی صراط مستقیم.
از آنجا که ارواح آدمی با خدای خود عهد و میثاقی جاودانه بسته و با انقیاد کامل ندای لبیک «بَلی انت رَبُّنا» به الوهیت پروردگاری سر دادند، و سرانجام دارای کالبدی مرکب از عناصر چهارگانه گشته و روح مجرد بر او دمیده شد، خدای متعال به وی عقل و اندیشه بخشید و اساس هستی را بر قانون نهاده و دستور العمل انسان قرار داد، تا با خرد و تدبیر در قوانین حاکم بر نظام هستی، چگونه زیستن را بیاموزد.

ولی انسان همواره با وجود این نیروی عقل و اندیشه، چنانکه بایسته است، توان کشف و ادراک تمام حقائق را ندارد و بدون هدایت آسمانی در راه زیست فردی و اجتماعی و دستیابی به واقعیتها و در نهایت برای نیل به سعادت ابدی، قاصر و ناتوان است. از اینرو خداوند متعال، پیامبرانی را با قوانینی خاص الهی بسوی انسانها برانگیخت تا هدایتگر آنان باشد.
با گذشت پیامبرانی بسیار با ادیان و صحیفه ها و کتب الهی و حکمرانی بر بشریت در عرصه هستی، سرانجام خاتم پیامبران حضرت محمّد مصطفی صلی الله علیه و علی آله و صحبه و سلم با دین و شریعتی حنیف و آئین جاودانی و همگانی از طرف خداوند مبعوث گردید و مشعل فروزان هدایت و رستگاری را فرا راه بشریت برافروخت تا انسانها را از تاریکی جهالت به رستگاری ابدی برساند.
پس برای دستیابی به موفقیت و سعادت دنیوی و اخروی لازم است پیرو دین راستین اسلام شده و طبق احکام شرعیه آن عمل نمود، زیرا همه ادیان با ظهور دین اسلام، منسوخ شده و تنها دین پسندیده نزد خدای کریم همانا دین اسلام می باشد که خداوند می فرماید: «اِنَّ الدِّینَ عِندَ اللهِ الاِسلامِ». آل عمران19.

دین چیست؟
دین راه و روش الهی است که اگر هر عاقلی آن را اختیار کند، در دنیا به صلاح و نیکی رهنمون شده و در آخرت به رستگاری می رساند.

هدف دین چیست؟
هدف دین، تصفیه روح و پاکی قلب و ایجاد یک روح فرمان بردار در انسان که بزرگی خداوند را درک کرده و به برقراری صلح و امنیت معتقد باشد و با عمل خود به احکام شرعیه آن نهایتاً در امتحان الهی سرافراز بوده و به نجات ابدی دست یابد.

مسلمان کیست؟
مسلمان به کسی گویند که به دین و آئین حضرت محمّد صلی الله علیه و سلم که بواسطه حضرت جبرائیل علیه السّلام از طرف خداوند بزرگ ابلاغ شده تصدیق نموده و به معتقدات آن اقرار نماید و آن دین را بر عهده گیرد.

دین کامل اسلام بر چند اصل استوار است؟
1ـ ایمان 2ـ اسلام 3ـ احسان.
باید دانست که همه اعمال نیک انسان بدون داشتن ایمان بدرگاه خدای بی نیاز، مورد قبول واقع نخواهد شد. بنابراین بر هر انسانی فرض است که ابتدا ایمان خود را درست نموده و مسلکی استوار و مورد قبول نزد خداوند پیدا کند تا بعد از ثبوت دین و تکمیل ایمان بتواند بر اعمال خود ثواب حاصل نماید.

1ـ ایمان چیست؟
ایمان در شرع عبارت است از اینکه شخص قلباً باور و به زبان اقرار کند آنچه که حضرت محمّد صلی الله علیه و سلم از طرف خداوند ابلاغ کرده است، حقیقت دارد. یا اینکه بر مکلف فرض است با قلب خود تصدیق و به زبان خود اقرار نموده بگوید: «آمَنتُ بِاللهِ وَ مَلئِکَتِهِ وَ کُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ وَ الیَومِ الآخِرِ وَ القَدَرِ خَیرِهِ وَ شَرِّهِ مِن الله تَعالی» (در بعضی از روایات «و البعث بعد الموت» نیز آمده است). یعنی: «به خداوند، فرشتگان و کتابها و پیامبران او، روز قیامت، تقدیر خوب و بد از خدا، ایمان دارم».
اکنون به ذکر اجمالی معتقدات ششگانه با بعضی از متعلقات آن می پردازیم:

1ـ خدا: معتقدیم که الله نام آن ذات واجب الوجود است که وجودش دائمی و خالق همه مخلوقات و دارای صفات کامل می باشد. و کسی او را نیافریده بلکه عالَم آفریده قدرت اوست و هیچگونه شریکی نداشته و از هر عیب و نقصی منزه است.
خداوند دارای صفات ازلی است که عبارتند از: 1ـ علم، دانش 2ـ قدرت (توانایی) 3ـ حیات (زنده بودن ـ زندگی) 4ـ سمع (شنوایی) 5ـ بصر (بینایی) 6ـ اراده (خواستن از روی اختیار) 7ـ تکوین (آفریدن) 8ـ کلام (گویایی).
2ـ فرشتگان: معتقدیم که فرشتگان اجسام لطیف نورانی هستند و می توانند به اشکال مختلف طیبه متشکل شوند، در میان آنها ذکورت و انوثت و تناسل وجود ندارد و هیچوقت به خداوند گناهکار نمی شوند بلکه همیشه در طاعت و عبادت خدا هستند و آنان بندگان مطیع و مجریان دستورات خداوند می باشند و دارای مراتب متفاوت و اصناف بسیار هستند.
3ـ کتابهای آسمانی: معتقدیم همه کتابهای آسمانی نازل شده از طرف خداوند بر رسولان بوسیله فرشته مامور وحی (جبرئیل) بدون تغییر و تبدیل و زیادت و نقص است. مانند: تورات، انجیل، زبور، قرآن که همه کلام قدیم خداست و امروز فقط عمل به قرآن واجب است و پیروی از دستورات کتب دیگر جائز نیست زیرا که دین محمدی صلی الله علیه و سلم تا روز قیامت ناسخ تمام ادیان بوده و قرآن کریم دستور العمل الهی جاوید جهانی می باشد. و معتقدیم، تمام آنچه که در قرآن کریم ابلاغ شده حق می باشد و پیروی و عمل بر آنها بر همگان لازم و حتمی است.
4ـ پیغمبران: معتقدیم که پیامبران، بندگانی معصوم و دارای معجزات بوده و برای ارشاد و راهنمایی جامعه و جهت تبلیغ احکام شرعی به انسانها از سوی پروردگار ارسال شده اند.
معتقدیم که اولین پیامبران حضرت آدم صَفِیّ الله علیه السّلام و آخرین ایشان حضرت محمّد مصطفی علیه الصلاة و السّلام بوده و میان این دو، پیامبرانی همچون: ادریس، نوح، هود، صالح، ابراهیم، اسحاق، اسماعیل، لوط، یعقوب، یوسف، شعیب، موسی، داود، سلیمان، ایوب، یونس، ذکریا، یحیی و عیسی و دیگر انبیاء علیهم الصلاة و السّلام وجود دارند که نمی توان عددی مشخص نمود ولی به نبوت همه آنها اعتقاد داریم. معتقدیم که پیامبران دارای معجزات و کارهای خارق العاده بوده اند که به منظور اثبات ادعای پیامبری خویش و عاجز کردن منکرین، بدون استعمال ابزار و آلات مادی، انجام داده اند. معتقدیم که کرامات اولیاء حق است. و از اولیاء و عُرفاء و بزرگان دین، کرامات و اعمال خارق العاده ای سرزده است از قبیل: طی مسافتهای زیاد در مدت کم و راه رفتن بر روی آب و پرواز کردن در هوا و... که این کارهای خارق العاده اگر از انسان ولی و صالح و نیکوکاری صادر شود، معجزه نیست ولی کرامت نامیده میشود و صدور اینگونه اعمال نشانگر اینست که دیانت حقه را قبول و پیغمبر راستگوئی را پیروی کرده اند و به همین علت به مقام ولایت رسیده اند.
معتقدیم که افضل و برتر پیامبران حضرت محمّد علیه الصلاة والسّلام می باشد. و پسران آن حضرت: 1ـ قاسم 2ـ طاهر (طیب) 3ـ ابراهیم و دختران او: 1ـ زینب 2ـ رقیه 3ـ ام کلثوم 4ـ فاطمه هستند. و معتقدیم که همسران مطهرات حضرت رسول صلی الله علیه و سلم امهات المؤمنین (مادران مؤمنان) بوده و عبارتند از: 1ـ خدیجه 2ـ عایشه 3ـ حفصه 4ـ ام سَلَمه 5ـ ام حبیبه 6ـ سودة 7ـ زینب دختر جحش 8ـ زینب دختر خزیمة 9ـ میمونة 10ـ جویرة 11ـ صفیه.
معتقدیم که خلفاء راشدین آن حضرت صلی الله علیه و سلم به این ترتیب اند: ابوبکرصدیق، عمر فاروق، عثمان ذی النورین، علی مرتضی، سپس حسن مجتبی رضوان الله علیهم اجمعین.
معتقدیم که معراج (در لغت بمعنی بالا رفتن است) حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و سلم در حال بیداری با جسم و روح خود به آسمان ها و از آنجا، نیل به مقاماتی که خداوند خواسته، حقیقت دارد.
اِسراء (بمعنی شبانه سیر کردن، شبروی است) پیامبر صلی الله علیه و سلم از مسجد الحرام تا مسجد الاقصی به نص آیه، قطعی و ثابت است پس منکر آن کافر می شود و معراج آن حضرت از زمین به آسمان نیز به حدیث مشهور ثابت است و منکر آن را مبتدع و فاسق گویند و از آسمان به جنت و عرش و... به خبر آحاد اثبات شده است و منکر آن نیز گناهکار می گردد.
5ـ قیامت: روزی است که خداوند تمام خلائق را با اجسام اصلی خود از قبورشان بصورت گروه گروه بسوی محشر روانه می سازد. معتقدیم که چنین روز رستاخیزی بوقوع خواهد پیوست و بوقت وقوع آن، بغیر از خداوند کسی آگاهی ندارد. ولی دارای علاماتی است که حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و سلم بیان فرموده اند. مانند: خروج دجّال و یاجوج و ماجوج و نزول عیسی علیه السّلام و طلوع خورشید از مغرب، کثرت زنا و شراب خواری (خمر) و...
معتقدیم که در عالَم برزخ دو فرشته منکَر و نکیر، در قبر از مرده از خدای و دین و پیامبر او سؤال خواهند کرد. معتقدیم که عذاب قبر، برای کفار و بعضی از مؤمنان گناهکار و نیز پاداش اهل طاعت به اندازه ای که خدا می خواهد و اراده می کند حق و ثابت است بطوری که روح، به بدن باز می گردد و همراه با جسم، در قبر عذاب می بینند.
معتقدیم که حشر (بعث) جسمانی برای مخلوقات زنده بگونه ای که خداوند همه مردگان را با جمع کردن اجزاء اصلی و اعاده ارواح آنان، زنده کرده و برای محاسبه و بازخواست گردآورد، حق و ثابت است. معتقدیم که در روز قیامت میزان اعمال به کیفیتی که خداوند می داند حق و ثابت است. معتقدیم که در روز قیامت کتابی که در آن، اعمال بندگان ثبت شده است، به مؤمنین از سمت راست و به کفار از سمت چپ و پشت سر آنان داده خواهد شد، حق است.
معتقدیم که سؤال خداوند از بندگان خود از اعمال و کرداری که در دنیا انجام داده اند، حق و ثابت است. معتقدیم که حوض کوثر حق است. معتقدیم که صراط حق است. «صراط، پُلی است که بر بالای جهنم کشانده شده و مؤمنان با گذشتن از آن پل روانه بهشت میشوند و اهل جهنم هنگام گذر، لغزیده و به جهنم می افتند». معتقدیم که بهشت و جهنم در حال حاضر موجود هستند و هیچوقت خود و اهل آن از بین نمی روند و برای همیشه باقی خواهند بود.
معتقدیم که شفاعت پیامبران و اشخاص نیکوکار برای مسلمانان گناهکار (گناه کبیره) ثابت است و اشخاص مؤمنی که مرتکب گناه کبیره شده اند، همیشه در جهنم نمی مانند. معتقدیم که ارتکاب گناه کبیره موجب کفر اشخاص با ایمان نمیشود، ممکن است خداوند گناهان کبیره و صغیره را عفو نماید ولی هیچوقت شرک را نمی بخشد. معتقدیم که دیدن خدا برای مؤمنان، عقلا جائز و نقلا واجب می باشد، چون آیات و اخبار دلالت دارند بر اینکه مسلمانان در آخرت خداوند را رؤیت می کنند بدون اینکه در مکان و جهت قرار گیرد.
6ـ تقدیر: معتقدیم که هر کاری که میان مخلوقات پدید آید، اعم از خیر و شر و بزرگ و کوچک، همه به تقدیر خداوند هستند و هیچ کاری بدون تقدیر الهی بوجود نمی آید. بطوری که کسب و اختیار هر کاری از انسان است اما ایجاد و خلق آن مختص خداوند می باشد. خلق او در نهایت جمال و خوبی است چرا که ثمرات و نتایج مختلف نیک و خوبی را به همراه دارد، لذا آفریدن خداوند خیر است، از اینرو خلق شر، شر نیست، بلکه کسب شر، شر است. در نتیجه، در ایجاد و خلق خداوند هیچ قُبح و شری نیست، بلکه شر به کسب و استعداد انسان بر می گردد. نتیجه موضوع ایمان، اینست که اصل ایمان تصدیق و اقرار به موارد ششگانه (به روایتی هفتگانه) مذکوره با متعلقات آن است.

سؤال: چگونه به کسی که فقط موارد ششگانه را تصدیق و اقرار نماید مؤمن اطلاق میشود، در حالیکه اقرار به مواردی از قبیل: صفات خدا، جنت، جهنم، صراط، حوض، معجزات پیامبران،... نیز فرض لازم و رکن دین است؟
جواب: آن موارد از متعلقات ارکان ششگانه است و ایمان به شش رکن، مستلزم ایمان به متعلقات آنست. یعنی هر کس ارکان ششگانه ایمان را قلباً تصدیق و زباناً اقرار نماید، به متعلقات هر مورد نیز ایمان آورده است.
متعلقات هر یک را در جای خود ذکر کردیم ولی همه تعلقات آن نیست بلکه بیش از اینهاست. البته بر هر فردی که خود را پیرو دین اسلام می داند و دین اسلام را بر عهده گرفته و خود را از زمره مسلمین می داند، لازم است خود در جستجوی علم دین بوده و بحسب توانایی خود، از کتب و مراجع دینی مذهبی خویش با تتبع و استقراء و با استفاده از محضر علمای دین، عقیده و دیانت خود را کامل نموده و سعی نماید در کیش و اعتقاد خود ثابت و استوار باشد. چرا که در آخرت هیچ عذری غیر از عذر شرعی، قابل قبول نخواهد بود و همه انسانها مورد سؤال قرار خواهند گرفت.

2ـ اسلام چیست؟
اسلام یعنی خضوع و قبول و اذعان احکام شرعی که پیغمبر اسلام از جانب خداوند ابلاغ فرموده است می باشد و دارای پنج (5) رکن است:
1ـ تلفظ کلمه شهادتین: «اَشهد ان لا اله الا الله وَ اَشهَد اَنَّ مُحمَّداً عَبدهُ وَ رَسوله» یعنی گواهی می دهم که جز الله هیچ معبودی بر حق نیست و گواهی می دهم که محمد صلی الله علیه و سلم بنده و رسول اوست». 2ـ ادای نمازهای پنجگانه 3ـ روزه گرفتن ماه رمضان 4ـ ادای زکات اموال 5ـ ادای حج بیت الله بر کسی که توانایی مالی و بدنی داشته باشد.
عبادت و بندگی خدای متعال بستگی به ایمان و عمل شخص دارد، مؤمن حقیقی کامل بودن نیز بستگی به درجه اخلاص فرد مسلمان است؛ و درجه اخلاص شخص با ایمان نیز «احسان» می باشد.

3ـ احسان چیست؟
احسان عبارت است از عبادت خدای را طوری که او را می بینی، هر چند که او را نمی بینی ولی خداوند شما را می بیند، زیرا خداوند کریم ناظر تمام اعمال بندگان است و هیچ عملی را از او نمی توان پنهان کرد. پس هر شخص مؤمن اگر مُجری کامل اعتقادات و عملیات دین خود بوده و در عمل هم احسان داشته باشد، در اینصورت دارای دین کامل خواهد بود و اگر نقصانی در اعتقادات و عملیات و احسان او پدید آید، مؤمن حقیقی کامل نخواهد بود.

دین اسلام را با توجه به تقسیمانی که نمودیم، می توانیم به گونه ای دیگر تقسیم کنیم و آن هم اینکه علمای دین فرموده اند: دین حنیف اسلام دارای اصول و فروع است.
اصول دین: معتقداتی است که تصدیق و باور داشتن آن با قلب و اقرار آن به زبان واجب می باشد. بطوری که اگر انسان به همه یا یکی از آنها ایمان نداشته باشد، نمی توان او را مؤمن شمرد. پس هر موردی که خواهان اعتقاد و باور باشد بعبارتی از جمله ی اعتقادات باشد، از اصول دین بشمار می رود.

فروع دین: عبارت است از وظایف و عملیاتی که مسلمانان نسبت به آفریدگار یا بندگان او انجام می دهند. بنابراین تعریف، هر موردی که خواهان عمل باشد از فروع دین بشمار می رود. در نتیجه معلوم می گردد که به اعتقادات، اصول دین و به عملیات، فروع دین اطلاق میگردد.
در اصول دین مقلد امام ابومنصور ماتریدی و در فروع دین مقلد امام اعظم ابوحنیفه نعمان بن ثابت کوفی می باشیم.

حال مختصراً عناوین فروع دین را جهت آشنایی بیان می نماییم:
فروع دین بر چهار بخش است: 1ـ عبادات 2ـ معاملات 3ـ مناکهات 4ـ سیاسات.
1ـ عبادات: اعمالی است دینی که شخص مکلف به موجب دستور خداوند و برای جلب رضای او، انجام می دهد؛ مانند: نماز، روزه، زکات و حج.
2ـ عقود و معاملات: اعمالی است دنیوی و در اموال، که بین افراد انسانی صورت می پذیرد؛ مانند: عقود (خرید و فروش)، اجاره، سَلَم، نذر، وقف، شراکت و... .
3ـ مناکهات: صیغه ها و اعمالی است مربوط به امور زوجیه؛ مانند: نکاح، طلاق و... .
4ـ سیاسات: احکامی است مربوط به حل و فصل دعاوی در بین مردم؛ مثلاً: قضاوت، شهادت، حدود و... .

منابع و مآخذ:
1ـ التاج الجامع للاصول فی احادیث الرسول ـ شیخ منصور علی ناصف.
2ـ شرح العقایدـ سعدالدین تفتازانی.
3ـ ابوالمنتهی شرح فقه اکبر امام ابوحنیفه رحمة الله علیه ـ ابوالمنتهی.
4ـ ترجمه فارسی ابوالمنتهی ـ محمد یونس حیران.
5ـ فقه المبتدی ـ عبدالرحمن آخوند تنگلی.
6ـ عقیده (به زبان ترکمنی) ـ عبدالرحمن آخوند تنگلی.

و السلام علیکم و رحمة الله
حوزه علمیه عرفانی عرفان آباد
سعید محمود درخشنده توماج
5/1/1377 هـ ش.
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
تصویر اتفاقی
حاضرین در حال استماع سخنرانی

حاضرین در حال استماع سخنرانی

مرقد مبارک امام اعظم ابو حنیفة رحمة الله علیه ـ اعظمیه عراق

مرقد مبارک امام اعظم ابو حنیفة رحمة الله علیه ـ اعظمیه عراق

اعضای دارای بیشترین پیام
1 mohammad2
mohammad2
172
2 elyas 130
3 SAHABI 111
4 sahneh 91
5 gapist 56
6 neghab
neghab
30
7 nurahmed
nurahmed
25
8 alten 21
9 men 19
10 IBB
IBB
19
جدول اوقات شرعی