تصاویر جدید
آمار بازدید
آخرین بروز رسانی 1395/10/15 2017/01/04

بحثی پیرامون مراسم سالروز میلاد حضرت رسول صلی الله علیه و سلم

تصویر کوچک شده
خداوند را سپاس و ستایش میکنیم برآنچه از نعمت خویش ما را ارزانی داشت، و بر آنچه که حضرت محمد صلی الله علیه و سلم را با پیام هدایت و دینِ حق بر بشریّت فرستاد تا این دین را بر همه ی ادیان برتری دهد و رسول او نیز هدایت الهی را بر بشرتکمیل کرد و بشریّت را به سر منزل مقصود رساند، راه راست را بر انسانها آشکار ساخت و طریق استوار را تبیین کرد و بدین گونه پرچم اسلام عزیز، قدرتمند، سربلند و استوار را برافراشت و همچنین آنچه وظیفه ی الهی اصحاب گرامیش بود بر دوش آنان نهاد و به آنها سپرد و ایشان نیز به اجرای ماموریّت تبلیغ برخاستند و امانتی را که بر عهده داشتند ادا کردند و مشعلی روشن شدکه از آن فروغ بی همتا جان میگرفت. خداوندا از آن بزرگواران خشنود و بر بشریّت نیز به آنچه از نور مفاهیم والای رسالت محمدی بر میگیرد رحمت فرست. آری هر دیده ای بر این نورگشوده شود تحمّل آنرا نخواهد کرد، چگونه میتوان چشم به آن حقیقتی خیره کرد که خداوند او را نور نامیده است، چگونه میتوان لاف سخن گفتن در ساحت مقدّس کسی زد که مخاطبِ خطاب لولاک شد،

چگونه میتوان به شناخت شخصیّتی نائل آمد که امام رسولان بود، چگونه میتوان به بلندای قلّه ای نگریست که تا قابَ قَوسَین اَو أدنی رفته است، چگونه میتوان فکر رسیدن به آن ذاتِ اطهری در سَر داشت که نورآسمانها و زمین، او را از نورآفرید، با چه جسارتی میتوان از گوهری سخن گفت که مخاطب قراردادن او به نامش ممنوع شده است، چگونه میتوان اسرار حیات انسانی را به دست آورد که خود و زندگی اش سرتاسرآمیخته به اعجاز بود و کتابش نیز معجزه ی ابدی است، پس آیا در مقابل اعجاز، چیزی جز عجز پسندیده و ممکن است؟ پس چه شایسته تر دَم فرو بستن از این مقال، دَم فرو بستن از سخن درباره ی آنکه خداوند به او و هر چه به اوتعلّق و ارتباطی دارد از جان او تا شهر پر انوار او و شهری که درآن دیده به جهان گشود سوگند یادکرده است، آنکه خداوند هرچه را به دیگر پیامبران در پی مسألت آنان داده است بی هیچ مسألتی به او ارزانی داشته است، آنکه پروردگار در موارد فراوانی نام او را قرین نام خویش ساخته است، آنکه قانونگذار هستی بعضی از قوانین شریعتِ خویش را به خواست او واگذاشته است، آنکه دین او همه ی ادیان آسمانی و غیرآسمانی را منسوخ کرده است، آنکه خداوند محبّت و رحمت خویش و هدایت یافتن و رستگار شدن را به پیروی از او منوط دانسته است و بالاخره آنکه خداوند او را اُسوه خوانده و گفتار او را قبله ی گفتار و کردار هر انسانی ساخته است. امّا اگر چه نتوان دیده برخورشیدگشود، ولی میتوان به آنچه در پرتو نور آن قابل مشاهده است نگریست و گر چه نتوان به مراتب وجودی آن واسطه ی فیض الهی رسید ولی میتوان در آثاری که از آن وجودِ پُر فیض برجای مانده است به تأمّل پرداخت، میتوان در ظاهر گفتار و رفتارآن اُسوه اندیشید و از آن درس انسان شدن آموخت، میتوان در جای جای زندگی او هزاران اُلگوی راستی، عدالت، امانت، مهرورزی، استقامت، خدا دوستی، خدمت به بندگان خدا، تلاش دراعتلای اسلام و بالاخره هزاران جلوه از صراط مستقیم یافت، میتوان به آن حَبلُ الْمَتین وحدت چنگ زد و در راه تحقّق اُمّت واحد گام نهاد.
ای رسول خدا صلی الله علیه وسلم ما پیروان تو، البته اگر واقعاً چنین افتخاری داشته باشیم، چگونه میتوانیم در شأن تو قلم فرسایی کنیم و به آسمانی که تو در آنی بال کشیم. تو ای رسول خدا در قلّه ای قرارگرفته ای که اندیشه ی ما را توان رسیدن به آن نیست و در اوج آسمانی جای گرفته ای که ما را توان دیدن نیست.
ای رسول خدا صلی الله علیه و سلم ای بهترین انسانها تو آن آراسته به شایسته ترین اخلاقها، مدیر و مدبّر حکیم، پیشوای عظیم، حاکم مهربان، تربیّت دهنده ی اُمّت، تو همان مهرورزترین و پرعاطفه ترین کسانی هستی که پرچم صلح را در سایه ی مهر و مرحمت پیامبری و همراه با عزّت و اقتدار بر دوش کشیدی. پس ای اُمّت رسول الله صلی الله علیه وسلم بیاییم قدر و منزلت چنین پیامبری را بدانیم دستوراتش را نصب العین قرار دهیم پیروان بر حق او باشیم عشق و محبّت و ارادت قلبی را نسبت به وی داشته و ابرازکنیم و عملاً ثابت کنیم که مُخلص و اُمّت او هستیم بیاییم به دستور خدا در اکثر اوقات بر وی صلوات بفرستیم تا قلبمان با روح مبارکش مرتبط و تحت الشعاع او قرارگیرد، چه زیباست از روی وفا و صفا و محبّت و ارادت هر سال به مناسبت ولادت رسول الله صلی الله علیه و سلم مراسم جشنی را با تلاوت قرآن و خواندن مولودنامه و اشعار و مدایح مذهبی و ذکر اوصاف و خصائل وی برگزارکنیم این أدنی وظیفه ایست که انجام داده ایم .
خوانندگان عزیزلازم است درباره ی جشن تولد حضرت محمّد صلی الله علیه و سلم تأمل و موضوع را به خوبی موشکافی کنیم و با دیده ای منصفانه و با قلبی مالامال از عشق به این پیغمبر مُنجی به این بحث نگاه کنیم و منزلت و توصیف وی را از زبان قرآن بشنویم و موضوع را از دیدگاه علماء و مجتهدین اسلامی تحت بررسی قراردهیم، اکنون توجّه شما را به دلائلی درباره ی صحّت برگزاری مراسم ولادت حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و سلم جلب مینمایم :
ای مسلمانان عزیز خداوند متعال در قرآن میفرماید : «وَما أرسَلْناکَ إلارحمة للْعالَمین» ای محمد صلی الله علیه و سلم ما تو را رحمت برای جهانیان فرستاده ایم. و رسول الله صلی الله علیه و سلم خود نیز میفرماید: «إنما بُعثت ُرَحمة و لم أبعَث لَعّاناً» ذکره السیوطی فی جامع الصغیر. یعنی خداوند مرا رحمت مبعوث فرموده نه انسانی نفرین کننده، همچنین میفرماید: «یا أیُّها الناسُ إنّما أنا رَحمَة مُهداهٌ» اخرجه الحاکم فی مستدرکه. یعنی ای مردم من رحمتی هستم که از جانب خداوند به شما هدیه داده شده ام. بنابر این آیه و دو حدیث مذکور، وجود مبارک حضرت محمد صلی الله علیه و سلم برای جهانیان رحمت عُظمی است، و خداوند بزرگ در مقابل فضل و رحمت، اجازه ی سرور و شادی را داده همچنانکه در قرآن میفرماید: «قُلْ بِفَضْلِ اللهِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذلِکَ فَلْیَـفْرَحوا هُوَ خَیرٌ مِمّا یَجْمَعون » سوره یونس آیه ۵۸ بگو ای محمد صلی الله علیه و سلم به فضل و رحمت خدا باید شاد باشید و شادمانی کنید که آن بهتر و مفیدتر از ثروتی است که برای خود اندوخته میکنید. حضرت عبدالله ابن عبّاس رضی الله عنهما میفرماید: در این آیه مُراد از فضل خدا علم و از رحمتش حضرت محمد صلی الله علیه و سلم میباشد. تفسیر دُر المنثور، تفسیر روح المعانی، و قاله قاضی عیاض فی شفائه.
و بنا به تفسیر بعضی از علماء مُراد از فضل و رحمت خدا (قرآن و اسلام) است، بدیهی است در این صورت نیز هر دو از منبع نبوّت و رسالت سر چشمه میگیرند. به راستی چه رحمتی از وجود مبارک حضرت محمد صلی الله علیه و سلم و تبعیّت نمودن از وی بزرگتر و بهتر است؟ در نتیجه ما مسلمانان میتوانیم به واسطه ی وجود این رحمت الهی شادمانی کنیم.
خداوند متعال در قرآن میفرماید: «وَکُلاً نَقصُ عَلَیکَ مِنْ أنباء الرُسُل ما نُثَبِّت به فؤادَکَ» سوره هود آیه ۱۲۰ ای محمد صلی الله علیه و سلم، ما اخبار و داستان پیامبران رابرای تو بیان میکنیم، تا قلب تو را با آن قوی و استوارگردانیم، تا مانندآنها شکیبایی را پیشه کنی و برای اهل عبرت نیز پند و اندرز باشد. از این آیه به خوبی آشکار است که راز و حکمتِ بازگوکردن قصص پیامبران آرامش و قوّتِ قلب پیامبرصلی الله علیه و سلم و درس و عبرت گرفتن از آنهاست، شکی نیست امروز با این همه بحران موجود برای آرامش قلبمان ما بیشترمحتاج بازگوکردن داستان زندگانی پیامبر صلی الله علیه و سلم هستیم.
اجرای مراسم مولودی خوانی مسلمانان را بر فرستادن صلوات بر حضرت محمد صلی الله علیه و سلم تشویق میکند این هم دستور و امر خداوند متعال است که میفرماید: «إنَّ اللهَ و مَلائکَتَهُ یُصَلّونَ عَلَی النَّبیّ یا أیُّها الَّذینَ آمنوا صَلُّوا علیهِ و سَلِّموا تَسلیماً» سوره أحزاب آیه ۵۶ خداوند و فرشتگانش بر پیغمبر درود میفرستند و مقامش را گرامی میدارند، پس ای مؤمنان شما هم هر چه بیشتر درود و سلام بر او بفرستید. این آیه نشان میدهدکه پیامبر محل نزول رحمت خدا و به طورکلّی افضل و اشرف مخلوقات است، و حق زیادی به گردن مسلمانان دارد زیرا ما را ازگمراهی نجات داد و به سوی نور و روشنایی هدایت فرمود.
خداوند متعال در قرآن میفرماید: «قالَ عِیسَی ابْنُ مَرْیَمَ اللّهُمَّ رَبَّنا أنْزِلْ عَلَیْنا مَائِدَةً مِنَ السَّماءِ تَکُونُ لَنَا عِیداً لأوَّلِنَا وَآخِرِنَا وَ آیَة مِّنْکَ وَ ارْزُقْنا وَ أنْتَ خَیْرُ الرَّازِقِینَ» سوره مائده آیه ۱۱۴ عیسی پسر مریم علیه السلام فرمود : پروردگارا سفره و خوانی از آسمان برای ما بندگان فرو فرست تا روز نزول آن برای نسل حاضر ما و آنانکه پس از ما میآیند روز عید و جشن باشد، و دلیل و حجّتی بر صدق نبوّت من باشد، به ما روزی عطا فرما که تو بهترین روزی دهنده ای. مسلمانان عزیز به این آیه ی قرآن توجّه فرمایید، در صورتی که نزولِ سُفره و خوانی برای حواریون حضرت عیسی علیه السلام و دیگر مؤمنان در أعصار آینده عید و جشن محسوب شود به طریق أولی برای ولادت پیغمبری که سیّد الأنبیاء و المرسلین و رحمهً للعالمین است جشن و شادی شایسته تر و برازنده تراست.
لازم به ذکراست سرور و شادی به مناسبت تولد حضرت محمد صلی الله علیه و سلم به کفّار هم نفع میرساند همچون ابو لهب عموی پیامبر صلی الله علیه و سلم که از مژدگانی تولد برادرزاده اش، کنیز خود را به نام ثویبه آزاد کرد. به همین مناسبت خداوند در روزهای دوشنبه برایش تخفیف عذاب داد. بخاری، فتح الباری، السهیلی فی الروض الأنف.
مسلمانان عزیز بنگرید، در حالیکه خداوند متعال برای ابو لهبی که سوره ی (تبت یدا أبی لهب) را علیه او نازل کرده در تمام روزهای دوشنبه برایش تخفیف عذاب قائل است به جهت اینکه برای میلاد پیامبرصلی الله علیه و سلم شادمانی کرد، حال باید برای شیفتگان و عاشقان رسول الله صلی الله علیه و سلم که نسبت به ولادتش در اوج خوشحالی اند و از مقام و منزلت والایش به هر نحوی تجلیل میکنند چه اجر و پاداش عظیمی را در نظرگرفته باشد و چه توجّهات خاصّی را عنایت بفرماید.
پیامبراسلام صلی الله علیه و سلم روز ولادت خودش را به تعظیم و بزرگی یادکرده همچنانکه در حدیث شریف آمده: از پیامبر صلی الله علیه و سلم در مورد روزه گرفتن روز دوشنبه سؤال شد حضرت صلی الله علیه و سلم در جواب فرمود: «ذاک یومٌ وُلدتُ فیه، و فیه أنزل علیَّ» آن روزی است که من درآن متولّد شده ام و قرآن بر من نازل شده. مسلم، ابوداود، ترمذی، بیهقی، نسائی. این پاسخ پیامبر بمعنی اجازه ی روزه گرفتن و فضیلت روز دوشنبه است، هر چند صورت مسئله مختلف است امّا معنی آن با موضوع ما ارتباط نزدیک دارد و آن این است: رسیدن به فیض و رحمت خدا با روزه گرفتن یا خدمت به فقرا یا جمع شدن و شادمانی کردن برای تولدش و گوش فرا دادن به مواعظ دینی یا انجام دادن هرگونه عبادت دیگر، همگی درست و جائز است.
شیخ ابن حجر هیتمی از امام ابو شامه که اُستاد امام نووی بوده (رحمهم الله) نقل میکندکه فرموده: از زیباترین بدعت های این دوران مراسمی است که هر سال به مناسبت ولادت رسول الله صلی الله علیه و سلم برگزار میشود، این مراسم ضمن در برگرفتن نیکی به فقرا و مستمندان، بر محبّت و عظمت پیامبرصلی الله علیه و سلم در دل برگزارکنندگان دلالت دارد، زیرا در برابر نعمت میلاد با سعادتش، که خداوند وی را خلق کرده و بر وجه رحمت برای مردمان به پیامبری مبعوث نموده به شکرانه ی الهی میپردازیم. فتح المبین. ابن الحاج میفرماید: بر ما اُمّت اسلامی لازم است در روز دوشنبه دوازدهم ربیع الاوّل عبادات و حسنات را افزایش دهیم و به شکرانه و سپاس خدا که به ما نعمتهای زیادی ارزانی داده بپردازیم مخصوصاً بزرگترین نعمت الهی که ولادت حضرت محمد المصطفی صلی الله علیه و سلم میباشد. کتاب المدخل.
شیخ أحمد زینی دحلان شیخ الاسلام بلَد الحرام میفرماید: یکی از روشهای احترام گذاشتن برای حضرت محمد صلی الله علیه و سلم آنست که در شب ولادت ایشان شاد و خوشحال بود و به خواندن مولود نامه و ذکر اوصاف و خصایل وی پرداخت. کتاب الدرر السنیه. حافظ عراقی میفرماید: برگزاری مراسم ولیمه و دادن طعام به فقرا در تمام اوقات مستحب است چه بهترکه آن مراسم با سرور و شادی ظهور نور نبوّت صلی الله علیه و سلم در این ماه مبارک توأم باشد، و از اینکه مراسم مولودی خوانی بدعت و نوظهور است لازم نمیآیدکه مکروه یا حرام باشد چون برخی از بدعتها مستحب یا واجب هستند. شرح المواهب اللدنیّه للزرقانی. شیخ الاسلام ابن حجرعسقلانی میفرماید: مولودی خوانی بدعت است و در عصر سلف صالح مرسوم نبوده، ولی با وجود این دارای جنبه های خوب و بد است، بنابر این هرکس جهت مثبت مولودی خوانی را رعایت کند و از اعمال بد و مخالف با شریعت بپرهیزد این مراسم از نوع بدعتهای حسنه و صحیحه بشمار میآید، و درغیر اینصورت اگر توأم با مسائل حرام و خلاف شریعت باشد خوب و پسندیده نیست، سپس میفرماید: من مراسم مولودی خوانی را از اصل حدیث صحیح استخراج کرده ام که
میفرماید: پیامبراسلام صلی الله علیه و سلم به مدینه آمد و یهودیها را دید که در روز عاشورا روزه اند، پیامبر صلی الله علیه و سلم سؤال فرمود: امروز چه روزیست که شما در آن روزه میگیرید؟ عرض کردند: امروز روزیست که خداوند فرعون و فرعونیان را در دریا غرق نمود و حضرت موسی علیه السلام و اصحابش را از دست آنها نجات داد، لذا حضرت موسی صلی الله علیه و سلم به عنوان شکر خدا، این روز را روزه میگرفت، پس ما نیزآنروز را روزه میگیریم، آنگاه پیامبراسلام صلی الله علیه و سلم فرمود: من نسبت به موسی از شما نزدیک تر و شایسته ترم چون موسی برادر من است، پیامبر صلی الله علیه و سلم از نجات یافتن حضرت موسی شادمان شد و در مقابل این پیروزی شکر خداوند را به جای آورد و روز عاشورا را روزه گرفت و فرمود که مسلمانان نیز در این روز، روزه بگیرند. در روایات دیگر موجود است که فرمود اگر سال آینده زنده بمانم روز نهم را نیز روزه میگیرم. مسلم و بخاری.
امام عسقلانی میفرماید: از این حدیث استنباط میشود خدا را باید در روزهایی که نعمتی را عطا فرموده و یا پیشامد ناگواری را از بین برده شکر نمود، و این شکرانه هر سال و در همان روز باید تکرارگردد، سپاس و شکرگزاری خداوند متعال با هر نوع عبادتی از قبیل سجده، روزه، صدقه و احسان و تلاوت قرآن تحقق پذیراست، پس چه نعمتی بزرگتر از شکرگزاری به مناسبت ولادت حضرت محمدالمصطفی صلی الله علیه و سلم است، بنابر این برگزاری مراسم مولودی در روز دوازدهم ربیع الاوّل، از باب شکر نعمت الهی لازم و ضروری است. الفتاوی الکبری، الحاوی للفتاوی، حاشیه الشروانی.
امام ابن العابدین میفرماید: از بدعتهای پسندیده و حسنه انجام دادن مراسم میلادحضرت محمد صلی الله علیه و سلم در ماهی که تولد یافته،میباشد و اجتماع مسلمانان برای گوش فرا دادن به زندگانی صاحب معجزات هزاران صلاة و سلام خدا بر وی باد از بزرگترین عوامل نزدیکی به خداست چون شامل ذکر معجزات و کثرت صلوات است. شرحه علی مولد ابن حجر. شیخ حسنین محمد مخلوف شیخ جامع الأزهر میفرماید: احیاء و زنده نگه داشتن شب میلاد حضرت محمدالمصطفی صلی الله علیه و سلم و تمام شبهای این ماه مبارک که نور محمدی درآن طلوع نمود و نور افشانی کرد با ذکر و یاد خداوند بزرگ و شکرانه ی وی به جهت تولد و ظهور خیر الخلایق حضرت محمد صلی الله علیه و سلم به عالم وجود، در کمال ادب و خشوع و دوری جستن از محرّمات و منکرات، هر چند در عصر و زمان حضرت صلی الله علیه و سلم و سلف صالح مرسوم نبوده، امّا هیچ اشکالی ندارد و از سنّتها و روشهای حسنه و پسندیده میباشد. فتاوی الشرعیّه. شیخ محمد متولّی الشعراوی میفرماید: از جهت اکرام و احترام به میلاد حضرت محمد صلی الله علیه و سلم بر ما لازم و ضروری است خوشحالی و شادمانی قلبی خود را هر سال به مناسبت ولادت حضرت صلی الله علیه و سلم نشان دهیم وآنهم با برگزاری محافل جشن و شادی در ماه ربیع الأوّل تحقّق پذیراست. علی مائده الفکر الأسلامی.
مبشر الطرازی شیخ الاسلام سابق ترکستان میفرماید: با وجود این همه مراسمات مُضِر و مُخَرِّب در این زمان، برگزاری مراسم جشن میلاد با سعادت حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و سلم واجب و ضروریست. امام سیوطی میفرماید: مولودی خوانی از بدعتهای حسنه ایست که برگزارکننده اش به ثواب و پاداش نائل میشود، زیرا این مراسم بمنظور احترام گذاشتن برای رسول خدا و اظهار سرور و شادی نسبت به تولّدش است. همچنین میفرماید: برای ما مستحب است به مناسبت تولّد حضرت محمد صلی الله علیه و سلم خداوند را شکرگزار باشیم و مراسمی با تجمع مسلمانان و طعام دادن به فقرا برگزارکنیم و سرگذشت پیامبر را برای مردم بازگو و خوشحالی خود را ابرازکنیم. الحاوی للفتاوی. همچنین میفرماید: در هر خانه یا مسجد یا محلّی که مولودنامه ی حضرت محمد صلی الله علیه و سلم قرائت شود فرشتگان خدا آن مکان را احاطه میکنند و خداوند نیز افرادآن مکان را مشمول رحمت و رضوان خود قرار میدهد. الوسائل فی شرح المسائل. امام سخاوی میفرماید: مراسم میلاد حضرت محمد صلی الله علیه و سلم در عصر سلف صالح بدین گونه برگزارنشده، اما مسلمانان از آن زمان به بعد همیشه و در همه جای ممالک اسلامی مراسم مولودی را برگزار و به انواع گوناگون صدقه و احسان کرده اند و أهمیّت خاصی به خواندن مولودنامه و زندگانی سرور اسلام داده اند و رحمت و برکتش بر همگان نیز نازل و ظاهر شده است. السیره الحلبیه.
شیخ حسن بصری میفرماید: اگر به اندازه ی کوه اُحد طلا و جواهرات داشتم علاقمند بودم در راه جشن میلاد حضرت محمد صلی الله علیه و سلم انفاق کنم. شیخ جنید بغدادی میفرماید: کسی که با اخلاص و محبّت و احترام نسبت به حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و سلم در جشن میلادش شرکت کند به فیض ایمان نائل میشود. شیخ معروف کرخی میفرماید: کسی که از روی ایمان و اخلاص برای خواندن زندگینامه و میلاد حضرت محمد صلی الله علیه و سلم به فقرا طعام دهد و لباس تازه و زیبا بپوشد و خود را معطّر کند خداوند در روز قیامت وی را با صلحای اُمّت محشور مینماید. شیخ سری سقطی میفرماید: کسی که قصد مکانی را داشته باشدکه درآنجا مولودنامه ی حضرت محمد صلی الله علیه و سلم خوانده میشود آن شخص قصد باغی ازب اغهای بهشت را کرده است، زیرا عزم آن مکان فقط بخاطر محبّت و عشق ورزیدن به رسول الله صلی الله علیه و سلم بوده، در حالی که حضرت صلی الله علیه و سلم فرموده هرکسی من را دوست داشته باشد در بهشت همراه من خواهد بود.
به عبارت کوتاه و مختصرتعدادی از دلائل و اقوال بعضی از علماء رحمهم الله را در مورد صحّت برگزاری مراسم سالروز میلاد حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و سلم به محضرتان تقدیم نمودم با وصف اینکه اکثر فقهاء و مجتهدین در مورد جائز بودن این مراسم متفق القول اند و بحثها و نظرات نفیسی را به جامعه ی اسلامی ارائه داده اند و این مقاله گنجایش نوشتن آنهمه را ندارد و طول دادن کلام ملال آور است به این مقدار اکتفا و بسنده میکنم.
خوانندگان عزیز: لازم است بدانیم هر وقت که گفته میشود مولودی خوانی بدعت است مراد و منظور از بدعت چیست؟ آیا هر بدعت و نوظهوری حرام و خلاف شریعت است؟ دین اسلام که مشعلدار پیشرفت و ترقّی و پویایی است آیا پیدایش هر امر جدید و نو ظهوری را حرام تلقّی میکند؟ پس بیاییم با دیده ی بینا و مرحمت بدون تعصّب به نکات زیرتوجّه نماییم. کلمه ی بدعت یعنی نوظهور و نو پیدا، و در اصطلاح فقهی به چیزی میگویند که در عصر و زمان پیامبر اسلام صلی الله علیه و سلم وجود نداشته و انجام نشده و بعد ازآن زمان پیدا شده باشد. علماء بدعت را به چند قسمت تقسیم کرده اند.
امام شافعی علیه الرحمه میفرماید بدعت دو قسم است «مااُحْدِثَ وَخالَفَ کتاباً أوسُنَّة أو إجماعاً أو أثَراً فهو البِدعَة الضَّالَة، وَمَا اُحْدِثَ وَ لَمْ یُخالِف ْ شَیْئاً مِن ذَلِکَ فَهُوالبِدعَة المَحْمودة» یعنی هر چیزِ تازه پیدا شده ایکه با قرآن و سنّت یا اجماع و یا آثار مخالف و متضاد باشد، بدعت قبیحه و ذمیمه است، و هر چیز نوظهوری که با هیچکدام از این چهار سند مخالف نباشد بدعت حسنه و پسندیده است. قاله النووی فی تهذیب الأسماء و اللغات و ابن حجر فی فتح المبین. امام نووی نیز میفرماید: بدعت در شریعت اسلام عبارت است از پیدایش آنچه در عصر و زمان پیامبراسلام صلی الله علیه و سلم نبوده و بر دو قسم است: حسنه و قبیحه. تهذیب الاسماء و اللغات. بدعت در لغت عبارت است ازآنچه که به تازگی بر خلاف سابق به وجود آمده است، در اُمورات دینی بدعتی که موافق شریعت و زیر قاعده ی إستحسان باشد، بدعت حَسَن و مشروع نامیده میشود و اگر مخالف شریعت باشد بدعت مذموم و متروک خوانده
میشود، و اگر مخالف شریعت نبود و در اصول شرعی هم وجود نداشته باشد بدعت مباح است. فقه المنهجی جلد ۱ مبحث صلاه التراویح.
امام ابو محمد عزالدین بن عبدالسلام میفرماید: بدعت پنج قسم است، بایستی بدعت را بر قواعد شرعی عرضه نمود اگر تحت قواعد ایجابی قرارگرفت پس واجب است و اگرتحت قواعد تحریمی قرارگرفت حرام است و به همین منوال است سایر اقسام دیگرآن: 1ـ بدعت واجب مانند تدوین قرآن وکتب حدیث و شرعی برای تبلیغ به نسل آینده زیرا تبلیغ آنها به اجماع علماء واجب و اهمال آنها حرام است، یا آموزش علومی که به کمک آنها قرآن و احادیث نبوی فهمیده میشود. 2ـ بدعت حرام مانند هر نوع نوظهوری که مخالف دین و شریعت باشد. 3ـ بدعت مکروه مانند تزئین کردن مساجد یا اختصاص شب جمعه برای قیام اللیل. 4ـ بدعت مستحب مانند بنا نمودن مدارس جهت آموزش و یادگیری و یا هر نوع کار خیر و احسان دیگری که در عصر پیامبر نبوده باشد مانند نماز تراویح به شیوه و کیفیّت امروزی. 5ـ بدعت مباح مانند دست به هم دادن بعد از نماز یا استفاده از غذاهای امروزی، یا خانه های زیبا و پوشیدن انواع لباس. قاله فی کتابه القواعد. پیامبر اسلام صلی الله علیه و سلم فرموده است: (مَن أحدَثَ فی أمرِنا هذا ما لیسَ مِنهُ فهوَ رَدٌّ) هرکس در دین ایجادکند آنچه را که از دین نیست مردود است. در حدیثی دیگر فرموده: (مَن عمِلَ عَمَلاً لیسَ علیه أمرُنا فهو ردٌّ علیه) هرکس کاری را انجام دهدکه مطابق امر ما نیست بر او بازگردانده میشود. در انتهای حدیث دیگری میفرماید: (فانَّ کُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدعة وَ کُلَّ بِدعةٍ ضَلالة) تمام نوظهورها بدعت است و تمام بدعتها ضلالت وگمراهی است.
خوانندگان محترم دقّت فرمایید اگر این احادیث مذکور را در هرکتابی دیدیم و یا شنیدیم در تبیین این احادیث زود تصمیم گیری نکنیم تفسیر و توضیح این احادیث را به متخصصین مربوط و فقهاء و محدّثین ارجاع دهیم و جواب صحیح و سلیم خودمان را از آنها بگیریم و بدون تفکّر رأی ندهیم تا دچار اشتباه نشویم و مردم را بدعتگزار و گمراه ندانیم تا در پیشگاه خداوند بزرگ نیز مورد مؤاخذه قرار نگیریم. مسأله ای که ما در صدد بحث و گفتگوی آن هستیم این است: رسول الله صلی الله علیه و سلم مُحدَثات و نوپیداها را بطورعموم نفی نکرده بلکه مقیَّد فرموده به اینکه اگر مخالف و خارج از دین و شریعت باشد در اینصورت مردود است. و در حدیث (فإنَّ کلَّ مُحْدَثَةٍ بدعَة وَکُلَّ بِدعَةٍ ضَلالَة) یعنی تمام نوظهورها بدعت است و تمام بدعتها ضلالت و گمراهی است، مراد از مُحدَثه و نوظهورها همان بدعت قبیحه میباشد، یعنی هر بدعت سیئه و قبیحه، گمراهی و انحراف از مسیر و طریقِ حق است و این همان معنی واقعی و حقیقی است که منظور پیامبر صلی الله علیه و سلم در حدیث دیگری نیز میباشد، که میفرماید: (وَمَنْ ابتَدَعَ بِدعة ضَلالَةٍ لایَرضی بِها اللهُ وَ رَسولُهُ کانَ عَلیهِ مِثلُ آثامِ مَنْ عَمِلَ بِها لایَنقصُ ذلکَ مِنْ أوزارِ النَّاسِ شیئاً) . رواه الترمذی و ابن ماجه و الطبرانی. یعنی هرکس بدعتی گمراه کننده را بوجودآورد که خدا و رسولش بر آن راضی نباشند عِقاب و گناه کسانی که به آن عمل میکنند نیز برگردن اوست در حالی که از گناهان مردم هم کاسته نمیشود. بنابر این اگر بدعت یک نوع بود در این حدیث اضافه نمودن بدعت بر ضلالت اضافی و بی فائده میباشد و همچون گفتار بی فائده ای از کلام نبوّت و رسالت بسیار بعید است. از این حدیث فهمیده میشود که بدعت دو نوع است: حسنه، اینکه مخالف قرآن و سنّت نباشد و قبیحه، آنکه که خدا و رسولش برآن راضی نباشند.
امّا مسائل نوظهوری با وصف اینکه در عصر نبوّت نبوده و نص صریحی برآن نیست امّا مُنافی و مخالف قواعد و ضوابط شریعت و دین حنیف اسلام هم نیست بلکه منافع زیادی در اوست بدعت حسنه و محموده میباشد، مثل بنا نمودن مدارس و دانشگاه و خانقاه و مهمانسراها، جمع آوری کردن قرآن در زمان خلفای راشدین، اذان دوّم نماز جمعه در زمان حضرت عثمان رضی الله عنه، اِعراب گذاری کردن قرآن، تألیف کتابهای علمی و فقهی و حدیثی و شرح آنها، چاپ نمودن و انتشار آنها به اقصی نقاط دنیا، بنا نمودن گنبد و مناره های مساجد، ساختن بیمارستان و مراکز بهداشتی و بسیاری دیگر که تمام اینها تازه پدیدآمده و بدعتهایی هستند که در عصر و زمان پیامبراسلام صلی الله علیه و سلم نبوده اند و عقل سلیم هم قبول نمیکندکه عموم اینها مذموم و قبیح و مخالف شریعت و دین باشد. حاشا وکلا شریعت و آیین پاک اسلام اُموراتی که عقل سلیم آنرا مستحسن و پسندیده میداند نفی و با آن مخالفت نمیکند بلکه به انجام آنها نیز دستور میدهد زیرا صاحب شریعت حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و سلم میفرماید: (مَنْ سَنَّ فِی الاسلامِ سُنَّة حَسَنَة فَلَهُ أجْرُها وَأجرُ مَنْ عَمِلَ بِها بَعدَهُ مِن غَیرِ أنْ یَنقصَ مِنْ أجُورِهِم شَئٌ ). مسلم، ترمذی، ابن ماجه، احمد. یعنی هرکس دراسلام روش و سنتی حسنه از افعال خیریّه و نافع ایجادکند اجر و ثواب آن و ثواب کسانی که من بعد به آن عمل میکنند را داراست بدون اینکه از ثواب متعاملین کاسته شود. از این توضیحات معلوم و روشن است که بدعت دو نوع است نوعی که صراحتاً رسول الله صلی الله علیه و سلم به بدعت ضلالت نام برده و نوع دیگری به بدعت حسنه که در این حدیث (مَن سَنَّ فِی الاسلامِ سُنَّة حَسَنة الی آخر) نیز به آن اشاره فرمود. این است بدعت حسنه و حمیده ای که بر زبان علماء و فقهای بزرگوار رضی الله عنهم در بسیاری از کتب فقهی جاری است.
خوانندگان محترم، میتوان برای بدعت حسنه گفتار خلیفه ی راشد حضرت عمر ابن خطاب رضی الله عنه را بهنگام دیدن صفوف تراویح مسلمین در زمان خلافتش مثال آورد که فرمود: (نِعْمَتِ الْبِدعَة هذهِ)، یعنی خوبترین بدعت این صفوف به هم پیوسته ی تراویح است توجّه فرمایید حضرت عمر رضی الله عنه صراحتاً این را بدعت نامگذاری کرد زیرا در زمان رسول الله صلی الله علیه و سلم نماز تراویح به این شکل پر جمعیّت و کیفیّت امروزی نبود. امّا چون از قواعد دین حنیف اسلام خارج نشد حضرت عمر رضی الله عنه این شیوه برگزارکردن نماز تراویح را مستحسن و پسندیده قلمداد نمود. پس کسیکه بدعت را یک قسم واحد و آنرا نیز بدعتِ ضلالت میپندارد، مخالف این دو حدیث پیامبر صلی الله علیه و سلم و فرموده ی حضرت عمر رضی الله عنه میباشد.
بنابراین مسلمانان عزیز با دیده ای بینا و منصفانه و بدون تعصّب، به اقوال علماء و مجتهدین اسلامی علیهم الرحمه که هر یک از آنها از اقیانوس زلال نبوّت و رسالت سرچشمه گرفته اند و سالها عمر خود را در راه خدمت به قرآن و حدیث و شریعت مقدّس اسلام به سر برده اند و با شب زنده داری و تحقیق و تفحّص در قرآن و سنّت اوقات خود را سپری کرده اند توجّه جدّی داشته باشیم و قدر زحمات آنها را بدانیم و مطمئن باشیم که هیچ وقت ما به قطره ای از دریای علم و تقوای آنها نمیرسیم و تا نام آنها را با عزّت و احترام ببریم خودمان عزیزتر و محترم تر خواهیم بود و در اظهار نظر درباره ی علماء و عُرفا رضی الله عنهم تقوا داشته باشیم و در مسائل و امورات دینی از فقهایی که دنیا را از علم و فقاهت پُرکرده اند پیروی کنیم. و با در نظرگرفتن حدیث (ما رَآه المُسلمونَ حَسَناً فَهوعندَاللهِ حَسنٌ، و ما رآهُ المُسلمونَ قبیحاً فَهُوعِندَ اللهِ قبیحٌ) آنچه نزد مسلمانان صحیح و حَسَن باشد نزد خدا هم صحیح است و آنچه نزد مسلمانان قبیح و مذموم بشمارآید نزد خدا نیز قبیح و مذموم است.
پس مراسم مولودی خوانی امری صحیح و جائزاست و مورد پسند و قبول علماء و مسلمین در تمام بلاد اسلامی و در تمام اعصار قرارگرفته است و لازم به ذکر است بدانیم که بنیانگذار این مراسم در کردستان، سلطان مظفّر حاکم اربیل (هه ولیر) که همه ساله در ماه ربیع الاول مراسمی باشکوه با حضور علماء و مسلمانان برگزار نموده و به صدها نفر از فقرا و مساکین طعام داده و با مردم به خواندن مولودنامه گوش فرا داده بدون اینکه مورد اعتراض هیچ یک از علماء قرار بگیرد. پس بیایید ای مسلمانان فرزندانی صالح و خلف باشیم و این مراسم دینی و اسلامی را هرسال باشکوه هر چه بیشتر از روی محبّت و ارادت به صاحبش برگزارکنیم وعملاً ثابت کنیم که عاشق و پیروان رسول الله صلی الله علیه و سلم هستیم و همیشه سعی مان بر آن باشد که متأدّب و متخلّق به آداب و اخلاق پیامبراسلام باشیم. و صلی الله علی سیّدنا محمد و علی آله و صحبه و سلَّم و آخر دعوانا ان الحمدلله رب العالمین.

تهیه و تنظیم: ماموستا مادح شیخ الاسلامی امام جماعت مسجد شیخ الاسلام بانه
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
تصویر اتفاقی
استاد مرحوم آنا قلیچ آخوند نقشبندی در جمع طلاب حوزه علمیه عرفان آباد مورخ 1366/8/3

استاد مرحوم آنا قلیچ آخوند نقشبندی در جمع طلاب حوزه علمیه عرفان آباد مورخ 1366/8/3

استاد تنگلی در کنار ماموستا محمود رئیس حوزه علمیه نگل، سنندج

استاد تنگلی در کنار ماموستا محمود رئیس حوزه علمیه نگل، سنندج

اعضای دارای بیشترین پیام
1 mohammad2
mohammad2
172
2 elyas 130
3 SAHABI 111
4 sahneh 91
5 gapist 56
6 neghab
neghab
30
7 nurahmed
nurahmed
25
8 alten 21
9 men 19
10 IBB
IBB
19
جدول اوقات شرعی