تصاویر جدید
آمار بازدید
آخرین بروز رسانی 1395/10/15 2017/01/04

نمازهای نافله

تصویر کوچک شده
هر فرد مسلمان و مؤمن، خواندن نمازهایی بغیر از نمازهای پنچگانه ی فرض، را در زندگی خود تجربه کرده و به اقامه ی آن روی آورده است. آرامش قلبی و فرح نفسانی و پیدایش حضور و ثبات در زندگی و نیز چشم داشت به ثواب آخرت از عللی هستند که انسان اقدام به چنین عملی مینماید. به هر حال، نفس این عمل بسیار پسندیده بوده و عامل آن مورد ستایش قرار میگیرد، چرا که نمازهای فرضی که اداء میشود بر ذمه ی انسان لازم و حتمی بوده و تارک آن مدیون خداوند منان خواهد بود و انسان با خواندن آنها، تنها بدهی خود نسبت به خداوند را صاف نموده است، اما نمازهای نافله جزو ذخایر اخروی محسوب شده و اندوخته ی خالص و سود صد در صدی مؤمنان در آخرت محسوب میشود.

شارع حکیم نیز بر فضائل و درجات آن صحه گذاشته و روایت های بیشماری را در این باب ذکر نمودند. با استعانت از خداوند قادر و متعال، سعی بر آن نمودیم که از فضائل و احکام این نوع از نماز، چند سطری را مرقوم نماییم. باشد که شما خوانندگان گرامی با مطالعه ی آن، فیوضات کافی را برده و موجبات گشایش زندگانیتان را فراهم سازد.

همان طور که گفته ایم نماز نافله فضائل زیادی دارد؛ رسول اکرم صلی الله علیه و سلم میفرمایند: «مَا أذِنَ اللهُ لِعَبدٍ فِی شَئٍ أفضَلَ مِن رَکعَتَینِ یُصَلِّهِما وَ إنَّ البِرَّ لَیُذَرُّ فَوقَ رَأسِ الأرضِ ما دامَ فِی صَلاتِهِ». یعنی: خداوند بر بنده ی خود به چیزی بزرگ تر از دو رکعت نماز اذن نداده است و همانا خوشبختی بر سر نماز گذار ریخته می شود مادامی که در نماز باشد. در حدیثی دیگر از رسول اکرم صلی الله علیه و سلم روایت است که ربیعه بنت کعب الاسلمی از رسول اکرم صلی الله علیه و سلم سؤال کردند: رفیق شما در بهشت چه کسی خواهد بود و پیامبر اکرم جواب دادند: «أعِنِّی عَلی نَفسِکَ لِکَثرَةِ الصَّلاة» با بیشتر خواندن نماز، بر خودت یاری رسان.

حکمت نماز نافله
از حکمت های نماز نافله است جبران نقصان نماز فریضه ی شخص. چون رسول اکرم صلی الله علیه و سلم فرموده اند: اولین چیزی که در قیامت از اعمال مردم حساب گرفته می شود نماز است. خداوند در حالی که عالم به همه چیز است به فرشتگان می گوید: بر نماز بنده ام نظر کنید آیا کامل است یا ناقص؟ اگر نمازش کامل باشد برای او تمام ثواب را بنویسید و اگر ناقص بود می فرماید: آیا بنده ام نماز نافله ای خوانده است؟ اگر نماز نافله داشته باشد می گوید: فریضه ی بنده ام را کامل بنویسید سپس اعمال آن شخص قبول کرده می شود.

اوقات نماز نافله
خواندن نماز نافله به غیر از اوقات مکروهه در همه ی اوقات صحیح می باشد. آن اوقات عبارتند از: 1ـ بعد از طلوع فجر تا طلوع خورشید. 2ـ بعد از طلوع خورشید تا بالا آمدن آن به مقدار یک یا دو نیزه. 3ـ برابر شدن خورشید در وسط آسمان (استواء) تا زوال خورشید. 4ـ بعد از نماز عصر تا وقت نماز مغرب. 5 ـ هنگام خروج خطیب برای خطبه و رفتن بر روی منبر تا فارغ شدن از نماز جمعه، عید، نکاح، ختم، کسوف، استسقاء و غیره. 6 ـ هنگام اقامه ی هر نماز فرض. 7ـ قبل از نماز عید اگر چه در منزل هم خوانده شود و بعد از نماز عید در مصلی. 8 ـ در بین دو جمعین یعنی جمع عرفه و جمع مزدلفه. 9ـ به هنگام تنگ بودن وقت برای نماز فرض. 10ـ هنگام مدافعت بول یا غائط. 11ـ هنگام آماده شدن غذا زمانی که نفس به آن مشتاق باشد. 12ـ هنگام مشغول بودن قلب به چیزی که استحضار عظمت خداوند را منع کند.

نشستن در نماز نافله
نماز نافله را نشسته خواندن جایز است ولی ثواب آن نصف نمازی است که ایستاده خوانده می شود. حدیثی از رسول اکرم صلی الله علیه و سلم روایت شده که می فرماید: « صَلوةُ الرَّجُلِ قاعِداً نِصفُ الصَّلوةِ» نماز مرد در حال نشسته نصف نماز ایستاده است.

صلوة الوضوء
بعد از وضوء گرفتن خواندن دو رکعت نماز مستحب است. بدلیل حدیث پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم که می فرماید: «ما مِن أحَدٍ تَتَوَضَّأ فَیُحسِنُ الوُضُوءَ وَ یُصَلِّی رَکعَتَینِ یُقبِلُ بِقَلبِهِ وَ وَجهِهِ عَلَیهِما إلاَّ وَجَبَت لَهُ الجَنَّهُ» هر کس که بصورت کامل وضو گرفته و دو رکعت نماز را با اخلاص تمام بجا آورد قطعاً بهشت بر او واجب می گردد.
غسل نیز مانند وضو است یعنی خواندن دو رکعت نماز نافله بعد از غسل مستحب می باشد. در این نماز، خواندن سوره ی کافرون در رکعت اول و سوره ی اخلاص در رکعت دوم از ثواب بیشتری برخوردار است.

صلاة الضحی
پس از طلوع خورشید تا زوال، خواندن نمازهای نافله ی چهار رکعتی یا بیشتر مستحب است. اینگونه نمازها را، صلاة الضحی نامیده اند. وقت مختار آن بعد از یک چهارم روز می باشد.
در منیه ذکر شده است که حداقل آن دو رکعت، و حداکثر آن دوازده رکعت و اوسط آن نیز هشت رکعت است اما خواندن هشت رکعت افضل است؛ زیرا با حدیث فعلی پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم اینگونه ثابت شده است. اما دوازده رکعت آن فقط با قول النبی صلی الله علیه و سلم ثابت شده است: «مَن صلَّی الضُّحی رکعتین لَم یُکتَب مِن الغافِلین وَ مَن صَلَّی أربعاً کُتِبَ مِن العابِدِین وَ مَن صَلَّی سِتّاً کَفی ذلِکَ الیَومَ وَ مَن صَلَّی ثَمانِیَهً کَتَبَهُ الله تعالی مِن القانِتِینَ وَ مَن صَلَّی إثنی عَشَرَ رَکعَتاً بَنَی الله لَهُ بَیتاً فِی الجَنَّه» ترجمه: هر کس دو رکعت نماز ضحی بخواند از جمله ی غافلین نوشته نخواهد شد و هر کس چهار رکعت بخواند از جمله ی عابدین نوشته می شود و هر کس شش رکعت بخواند برای آن روزش کافی است و هر کس هشت رکعت بخواند خداوند او را از جمله ی قانتین می نویسد و هر کسی دوازده رکعت بخواند برای او خانه ای در بهشت بنا خواهد کرد. و این اختلاف هنگامی است که با یک سلام خوانده شود اما اگر دو رکعت دو رکعت بخواند عدد رکعات هر چه بیشتر باشد بهتر است. و بهتر اینست که در رکعت اول سوره ی شمس و در رکعت دوم سوره ی ضحی خوانده شود.

نماز شب (تهجد)
نماز تهجد از نمازهای نافله ی روزانه افضل است و نمازیست که در شب خوانده می شود. آیات زیادی در فضیلت و تشویق آن به صراحت آمده است از آن جمله: «وَ مِنَ اللَّیلِ فَتَهَجَّد بِهِ نَافِلَةً لَّکَ عَسَی أن یَّبعَثَکَ رَبُّکَ مَقَاماً مَّحمُوداً» یعنی: در پاسی از شب از خواب برخیز و در آن نماز تهجد بخوان، (و افزون بر نمازهای پنجگانه) برای تو است. باشد که (در پرتو این عمل) خداوند تو را به مقام ستوده ای (و مکان برجسته ای در دنیا و آخرت که موجب ستایش همگان باشد) برساند (و مقام شفاعت کبری را به تو ارمغان دارد). و در آیه ی دیگری می فرمایند: «إنَّ نَاشِئَةَ اللَّیلِ هِیَ أشَدُّ وَطئاً وَّ أقوَمُ قِیلاً» یعنی: عبادت شبانه، (افعال آن) مؤثرتر و ماندگارتر و اقوال (آن) درست تر و پابرجاتر است.
احادیث بسیاری نیز در مقام فضیلت این نماز آمده است که از آن جمله می توان به این حدیث پیامبر اکرم صلی الله اشاره کرد: «أفضَلُ الصَّلاة بَعدِ الفَرِیضَةِ صَلاةُ اللَّیلِ» یعنی: بهترین نمازها بعد از نمازهای فرض، نماز شب است. زیرا عبادت به هنگام خواب همه ی انسانها، خالی از ریا بوده و از ثواب بیشتری برخوردار خواهد بود.
طبرانی نیز در حدیثی از رسول اکرم صلی الله علیه و سلم می فرماید: «لابُدَّ مِن صَلاةِ اللَّیلِ وَ لَو حَلبَةَ شَاةٍ وَ ما کَانَ بَعدَ صَلاةِ العِشَاءِ فَهُوَ مِنَ اللَّیلِ» یعنی: باید که نماز شب خوانده شود اگر چه مقدار دوشیدن گوسفند باشد (منظور این است که اگر چه کم هم باشد) و نمازی که بعد از عشاء خوانده می شود تهجد محسوب می شود. فائده ی این حدیث این است که نماز نافله ی شب بعد از نماز عشاء و قبل از خواب حاصل می شود همچنانیکه در «حلیه» به آن نکته تصریح شده است.
اقل نماز تهجد دو رکعت و اوسط آن چهار رکعت و اکثر آن هشت رکعت است. در حلیه اینگونه آمده است: هر کس که به خواندن نماز تهجد عادت نماید ترک بی عذر آن مکروه میباشد. چون رسول اکرم صلی الله علیه و سلم به ابن عمر فرموده اند: «یا عبدالله ما تَکُن مِثلَ فُلانٍ کَانَ یَقُومُ اللَّیلَ ثُمَّ تَرَکَ» یعنی: ای عبدالله! مانند فلانی مباش که شب قیام می نمود ولی بعداً ترک کرد. در صحیحین نیز آمده است : «أحَبُّ الأعمالِ اِلَی اللهِ أدوَمُهَا وَ إن قَلَّ» یعنی: بهترین اعمال نزد خداوند پایدارترین آن است اگرچه کم باشد.
وقت مختار آن بعد از نصف شب تا طلوع فجر و بهترین وقت آن ثلث اخیر شب است. قبل از نماز تهجد، خوابیدن شرط نیست. بهتر این است که بعد از نماز تهجد هفتاد مرتبه «أستغفرالله» گفته و حاجات خود را از خداوند خواسته شود. از فوائد آن، جلاء دل، حصول علم و عمل، گفتار با حکمت، نور خیر، قرب منزلت نزد پروردگار، کفاره ی گناهان، باز داشتن از منکرات، محبت دلهای نیکان، سفید بختی در قیامت، گذشتن از پل صراط مانند برق و دریافت نامه ی اعمال از سمت راست می باشد. کلیه ی بندگان برگزیده خداوند متعال و أولیاءالله به منظور طی نمودن مناظر سلوک مقید و پایبند به اداء نماز تهجد بوده اند.

نماز استخاره
اگر شخصی اراده ی کاری کرده و نداند که عاقبت کار او خیر است یا شر، مانند مسافرت، ازدواج، تجارت و غیره، بهتر است از پروردگار خود طلب خیر کند. چون حضرت جابر رضی الله عنه می گوید: پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم همانگونه که سوره های قرآن را می آموخت استخاره را نیز به ما یاد می داد و می فرمود: ابتدا دو رکعت نماز بخوانید، در رکعت اول سوره ی کافرون و در رکعت دوم سوره ی اخلاص و بعضی نیز گفته اند که در رکعت اول آیه ی «وَ رَبُّکَ یَخلُقُ مَا یَشَاءُ وَ یَختَارُ» تا «یُعلنُونَ» و در رکعت دوم «وَ مَا کَانَ لِمُؤمِنٍ وَ لاَ مُؤمِنَهٍ» تا «مُبِیناً» را بخواند. و بعضی نیز دو نظریه را جمع نموده اند، سپس این دعا را بخوانید: «أللَّهُمَّ إنِّی أستَخِیرُ بِکَ بِعِلمِکَ وَ أستَقدِرکَ بِقُدرَتِکَ وَ أسئَلُکَ مِن فَضلِکَ العَظِیمِ فَإنَّکَ تَقدِرُ وَ لا أقدِرُ و تَعلَمُ و لا أعلَمُ و أنتَ عَلاَّمُ الغُیُوبِ أللّهمّ أن کُنتَ تَعلَمُ أنَّ هذا الأمر خَیرُلِّی فِی دِینِی و مَعَاشِی و عاقِبَهِ أمرِی و عاجِلِه و آجِلِه فَاقدِرهُ لِی وَ یَسِّرهُ لِی ثُمَّ بارِک لِی فیهِ و إن کُنتَ تَعلَمُ أنَّ هذا الأمرَ شَرَّلِّی فِی دِینِی و مَعاشِی و عاقبهِ أمرِی و عاجِلِه و آجِلِه فَاصرِفهُ عَنِّی وَ اصرِفنِی عَنهُ وَاقدُرلِی الخَیرَ حَیثُ کانَ ثُمَّ رَضِیَ بِی». در این هنگام حاجت خود را بگویید.
اگر خواندن عبارات عربی دعا امکان پذیر نباشد، می توانید معنای آن را با اخلاص کامل بگویید خلاصه ی معنای آن این چنین است: پروردگارا از تو، به وسیله ی علمت طلب خیر می کنم و به وسیله ی قدرتت توانایی می خواهم و از فضل بزرگ تو امیدوارم زیرا تو بر همه چیز قادر هستی و من عاجز، تو بر همه چیز عالم هستی و من جاهل، تو بر همه ی امور آگاهی. خداوندا اگر این کار برای دین و زندگی من خوشایند و نیکو باشد برایم مقدر بفرما و اگر این کار برای دین و زندگی ناخوشایند و ناپسند باشد آن را از من دور بگردان و برای من خیر را مقدر بفرما و به آن مرا خشنود بنما.
اگر بعد از دعا قصدش به انجام آن کار زیاد شود علامت خیر بودن آن است، و اگر قصدش به ترک آن کار زیاد شود علامت بد بودن آن است. اگر چیزی به دل انسان خطور نکرد باز نماز و دعا خوانده تا هفت بار آن را تکرار نماید. چون رسول اکرم صلی الله علیه و سلم پس از نماز و دعا به انس فرموده اند: «یا أنَسُ إذا هَمَمتَ بِأمرٍ فَاستَخِر رَبَّکَ فیهِ سبعَ مَرّاتٍ ثُمَّ انظُر إلَی الَّذِی یَسبِقُ قَلبَکَ فَإنَّ الخَیرَ فیهِ» یعنی: ای انس اگر قصد کاری داری هفت بار استخاره کن بعداً به آن کار بنگر اگر دلت بر آن شوق ورزید آن را اختیار کن که صلاح تو در آن کار است.
در حِلیِه چنین آمده است: مستحب است افتتاح و ختم دعا با حمد و صلوات همراه باشد. إستخاره کردن در مواردی مثل حج و جهاد و جمیع بابهایی که در آن خیر است باید وقت تعیین شود نه نفس آن کار.

نماز حاجت
عبدالله بن ابی اوفی از رسول اکرم صلی الله روایت کرده می فرماید: «قال رسول الله صلی الله علیه و سلم من کانت له حاجه إلی الله تعالی أو إلی أحد من بنی آدم فلیتوضّأ و لیحسن الوضوء ثم یصلی رکعتین ثم لیثن علی الله و لیصل علی النبی صلی الله علیه و سلم ثم لیقل لا اله الا الله الحَلیمُ الکَرِیمُ سبحان اللهِ رَبِّ العَرشِ العَظیمِ الحمد لله رب العالمین أسئَلُکَ مُوجِباتِ رَحمَتِکَ وَ عَزائِمَ مَغفِرَتِکَ وَ الغَنِیمَةَ مِن کُلِّ بِرٍّ وَالسَّلامَةَ مِن کُلِّ إثمٍ لا تَدَع لِی ذَنباً إلاَّ غَفَرتَه وَ لا هَمّاً إلاَّ فَرَّجتَه و لا حَاجَهً لَکَ فیها رضیً إلاَّ قَضَیتَها یا أرحَمَ الرَّاحِمِینَ» یعنی: «کسی که از خداوند یا از انسان حاجتی داشته باشد، پس ازگرفتن وضوء، دو رکعت نماز بخواند. سپس حمد و ثنا و صلوات گفته این دعا را بخواند (دعای مذکور) و این دعا را نیز بخواند: «أللَّهُمَّ إنِّی أسئَلُکَ و أتَوَجَّهَ إلَیکَ بِنَبِیِّکَ مُحمّدٍ نبیِّ الرَّحمة صلی الله علیه و سلم یا محمّدُ إنِّی تَوجَّهتُ بکَ إلی رَبِّکَ فی حاجَتِی هَذهِ لِتُقضَی لِی أللّهمَّ فَشَفِّعهُ لِی».
در حدیثی دیگر آمده است که در رکعت اول یک بار سوره ی فاتحه و سه بار آیة الکرسی و در سه رکعت دیگر یک بار فاتحه و اخلاص و فلق و ناس را بخواند. بعضی از مشایخ گفته اند: ما این گونه نماز خواندیم و حاجتمان برآورده شد.

نماز توبه
حضرت ابوبکر رضی الله تعالی روایت می کند که از رسول اکرم صلی الله علیه و سلم شنیدم که فرمودند: «ما مِن رَجُلٍ یَذنَبُ ذَنباً ثُمَّ فَیَتَطَهَّرُ ثُمَّ صَلَّی ثُمَّ یَستَغفِرُ إلاَّ غُفِرَ لَه». یعنی: کسی که پس از ارتکاب گناهی، وضو ساخته و نماز توبه به جا آورد سپس از کرده خویش پشیمان گشته و استغفار نماید، حتماً گناهش آمرزیده خواهد شد.
بهتر است پس از نماز این آیه خوانده شود: «وَالَّذِینَ إذا فَعَلُوا فَاحِشَةً أو ظَلَمُوا أنفُسَهُم ذَکَرُوا اللهَ فَاستَغفَرُوا لِذُنُوبِهِم وَ مَن یَّغفِرُالذُّنُوبَ إلاَّ وَ لَم یُصِرُّوا إلاَّ اللهُ وَ لَم یُصِرُّوا عَلَی مَا فَعَلُوا وَ هُم یَعلَمُونَ».

صلاة التسبیح
نماز تسبیح یکی دیگر از نمازهای نافله است. این نماز چهار رکعت بوده و می توان آن را بجز وقتهای مکروهه، همه اوقات خواند. خواندن این نماز هر روز یک بار ـ در هر هفته یک بار ـ در هر ماه یک بار ـ هر سال یک بار و یا در عمر یک بار توسط پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم سفارش شده است. حدیث روایت شده در این باب، حسن است و طرق زیادی دارد. ابن عباس رضی الله عنه حدیثی از رسول اکرم صلی الله علیه و سلم روایت کرده می فرماید: رسول اکرم صلی الله علیه و سلم فرمودند: «در این نماز ده خصلت است. هر کس این نماز را بخواند گناهان اولین و آخرین، قدیم و جدید، عمدی یا سهوی، صغیره و کبیره، علنی و سری وی مغفرت میشود. علت اینکه این نماز را نماز تسبیح نامیده اند اینست که: در این نماز تسبیح و ذکر خاصی در جای جای آن ذکر می شود که جمع کل تسابیح این نماز 300 تسبیح است. تسبیح مذکور اینگونه است: «سُبحانَ اللهِ و الحَمدُ للهِ و لا إلهَ إلاَّ اللهُ وَ اللهُ أکبَرُ و لا حول و لا قُوَّة إلاَّ بِاللهِ العَلیِّ العَظِیمِ».
صلاه تسبیح با نیت 4 رکعت نماز تسبیح آغاز شده و ترتیب رکعات بهمراه سوره ها و تسبیحات به شرح ذیل میباشد:
1ـ نیّت، تحریمه، ثناء، تسبیح 15، حمد، سوره تَکَاثُر، تسبیح 10، رکوع، تسبیح 10، قَومَت، تسبیح 10، سُجُود، تسبیح 10، جلست، تسبیح 10، سجود، تسبیح 10.
2ـ تسبیح 15، حمد، سوره عصر، تسبیح 10، رکوع، تسبیح 10، قَومَت، تسبیح 10، سُجُود، تسبیح 10، جَلسَت، تسبیح 10، سُجُود، تسبیح 10، قُعود، تشهد، صلوات.
3ـ ثناء، تسبیح 15، حمد، سوره کافرون، تسبیح 10، رکوع، تسبیح 10، قَومَت، تسبیح 10، سجود، تسبیح 10، جلست، تسبیح 10، سجود، تسبیح 10.
4ـ تسبیح 15، حمد، سوره اخلاص، تسبیح 10، رکوع، تسبیح 10، قومت، تسبیح 10، سجود، تسبیح 10، جلست، تسبیح 10، سجود، تسبیح 10، قعود، تشهد، صلوات، دعاء، سلام.
و چون در نمازهای نافله هر دو رکعت آن نماز جداگانه ای به حساب می آید، در قعده ی اول پس از تشهد، صلوات ها (أللّهم صل علی محمّد و أللّهم بارک علی محمّد) نیز باید خوانده شود و در رکعت سوم نیز سبحانک خوانده شود.
بعضی گفته اند که بهتر است که سوره های حدید و حشر و صف و تغابن خوانده شود. از ابن مبارک پرسیده شده است که آیا در سجده ی سهو این نماز تسبیحات گفته می شود یا خیر؟ آن حضرت جواب داده اند: خیر؛ چون تسبیحات فقط300 بار باید گفته شود.
ملا علی در شرح مشکاة گفته است: مقصود از اشتباه کردن این است که اگر تسبیحات در موضعی گفته نشود چه باید کرد؟ گفته اند: اگر در یک جا تسبیحات ترک شود باید در ارکان بعدی جبران شود یعنی اگر تسبیح اعتدال را ترک کند باید در سجده ی اول 20 بار گوید و یا تسبیح رکوع را در سجده ی اول گوید نه در اعتدال و اگر تسبیح سجده ی اول ترک شود آن را در سجده ی دوم گوید نه در بین دو سجده چون تطویل اعتدال و جلسه مشروع نیست. در قنیه ذکر شده است که نباید تسبیحات را با دست شمرد بلکه اگر قادر بود آن را در قلب حفظ کند و الا انگشتان خود را فشار دهد.

نماز اوابین
نماز اوابین نمازی است که ما بین نماز مغرب و عشاء خوانده می شود. پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم فرموده اند: «مَن صَلَّی ما بَینَ المَغربِ و العشاء فَإنَّها صلاة الأوَّابین» یعنی: هر کس بین مغرب و عشاء نماز بخواند آن نماز اوابین است.
این نماز شش رکعت است؛ چونکه پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم در حدیثی می فرمایند: «مَن صَلَّی بَعدَ المغربِ سِتّ رَکَعاتٍ کُتِبَ مِنَ الأوَّابین و تَلی قَولَهُ تعالی: إِنَّه کانَ لِلأوَّابینَ غَفُورا» یعنی: هر کس بعد از نماز مغرب شش رکعت نماز بخواند از جمله ی اوابین نوشته می شود و بعد از آن این آیه را بخواند «إنَّه کانَ لِلأوَّابینَ غَفُورا».
و در حدیث دیگری می فرمایند: «مَن صَلَّی بَعدَ المغربِ سِتّ رَکَعاتٍ لَم یَتَکَلَّم بَینَهُنَّ بِشَئٍ عَدَلنَ لَه بِعِبادَةِ ثِنتی عَشَرَ سَنَهٍ » ترجمه : هر کس بعد از نماز مغرب شش رکعت نماز بخواند و بین دو رکعت صحبت نکند برابر با ثواب دوازده سال عبادت خواهد بود. این حدیث دلالت بر آن دارد که دو رکعت سنت نماز مغرب نیز از شش رکعت محسوب می شود ولی در
«أشباه» خلاف آن ذکر شده است.

تحیة المسجد
تحیة المسجد دو رکعت نماز است که حکم آن سنت می باشد ولی صاحب خلاصه آن را مستحب گفته است. و مقصود از ادای نماز ادای نماز تحیه المسجد نزدیک شدن به خداوند است و هدف نزدیکی به مسجد نیست، مثلا هر وقت شخصی داخل قصری شود به پادشاه آن تعظیم می کند نه به قصر! و تحیة المسجد هنگامی خوانده می شود که شخص به غیر نماز وارد مسجد شود (مثل درس دادن یا ذکر کردن و یا غیره). مطلوب آن است دو رکعت نماز در داخل مسجد خوانده شود تا تحیت و سلام بر خداوند واقع شود. خواندن تحیة المسجد به صورت دو رکعت نماز افضل است مگر بعد از نماز صبح و عصر؛ چون در این اوقات بوسیله ی تسبیح و تحلیل و صلوات، تحیت اداء می شود. در «بنایه» ذکر شده است که نیت فرض و با نیت اقتدا به امام کردن به جای تحیه المسجد محسوب می شود. در «حلیه» ذکر شده است که اگر داخل مسجد به نماز فریضه مشغول شود و تحیت را نیت نکند همان نماز فریضه نائب نماز تحیت می شود (یعنی حق مسجد نیز ادا می شود) و اگر تحیت و فرض را با هم نیت کند نزد شیخین نماز فریضه ی وی جائز است و نزد محمد رحمه الله نماز او قبول نیست؛ چون فرض و نفل دو جنس مخالف هستند و با یک تحریمه ادا نمی شوند؛ چون دو نیت با هم متعارض می شوند. ولی دلیل ابی یوسف رحمه الله این است که فرض قوی است و نیت ادنی (نفل) دفع می شود. بهتر است که تحیة المسجد قبل از نشستن در مسجد خوانده شود و اگر احیاناً بنشیند تحیت از او ساقط نمی شود و اگر شخصی داخل مسجد شود و قادر به ادای نماز تحیت نشود و مشغول به کاری یا کلامی شود مستحب است که هنگام نشستن «سُبحانَ اللهِ و الحَمدُللهِ و لا إلهَ إلاَّ اللهُ و اللهُ أکبَرُ» بگوید.

صلاه سفر و قدوم از آن
از مقطم ابن مقدام از رسول اکرم صلی الله علیه و سلم روایت است رسول اکرم صلی الله علیه و سلم فرمودند: «ما خَلَّفَ أحَدٌ عِندَ أهلِهِ أفضَلَ مِن رَکعَتَینِ یَرکَعُهُما حِینَ یُرِیدُ سَفَراً» یعنی: شخصی که اراده ی سفر کند هیچ چیزی بهتر از دو رکعت نماز نیست، که نزد خانواده اش بگذارد. و در حدیثی دیگر از کعب بن مالک اینگونه روایت شده است: هر وقت رسول اکرم صلی الله علیه و سلم اراده ی برگشتن از سفر را داشتند، در وقت ضحی بر می گشتند و وقتی که می آمدند اول داخل مسجد می شدند و دو رکعت نماز می خواندند و پس از آن در مسجد می نشستند. برای مسافر بهتر است هر جا که برود قبل از نشستن دو رکعت نماز بخواند؛ چون رسول اکرم صلی الله علیه و سلم آن را انجام می دادند. این نکته را امام سرخسی در «شرح سیر الکبیر» ذکر کرده است.

نوافل دیگر
شخصی که مرتکب قتل شده باشد دو رکعت نماز بخواند و بعد از آن استغفار گوید تا اینکه آخرین عمل وی نماز و استغفار باشد. شیخ اسماعیل از شرح شرعه نقل می کند که از مستحبات است که برای والدین نیز دو رکعت نماز نافله خوانده شود و همچنین دو رکعت نماز هنگام نزول باران و دو رکعت نماز پنهانی برای دفع نفاق و دو رکعت نماز هنگام ورود و خروج از منزل تا از فتنه دور باشد.

به مصداق ضرب المثل مشت نمونه ی خروار، چند سطری را اجمالا در این باب نگاشتیم، امید آن داریم که از آن بهره ی کامل برده باشید. برای دانستن به طور تفصیلی میتوانید به کتاب «تنبیه النفوس الغافلة ببیان تفاصیل الصلوات النافلة» تألیف استاد عبدالرحمن آخوند تنگلی رجوع نمایید.

نگارنده: عبدالجبار خرمالی
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
تصویر اتفاقی
استاد تنگلی و جمعیت حاضر در مسجد

استاد تنگلی و جمعیت حاضر در مسجد

مقبره جدید الکشف امام محمد غزالی. خراسان رضوی ـ طوس تابران

مقبره جدید الکشف امام محمد غزالی. خراسان رضوی ـ طوس تابران

اعضای دارای بیشترین پیام
1 mohammad2
mohammad2
172
2 elyas 130
3 SAHABI 111
4 sahneh 91
5 gapist 56
6 neghab
neghab
30
7 nurahmed
nurahmed
25
8 alten 21
9 men 19
10 IBB
IBB
19
جدول اوقات شرعی