*
مسئله اشاره با انگشت سبابه یک مسئله جدید و تازه ای نیست. ریشه ی این اختلاف بر میگردد به زمان امام اعظم ابوحیفه رحمه الله تعالی. اما آنچه که در منابع فقهی به عنوان فلسفه ی این عمل ذکر شده است، نفی و اثبات عملی اعضاء و جوارح میباشد. یعنی همچنانکه در قلوب همه مومنین همیشه و در همه حال نفی شریک برای خداوند بوده و اثبات وحدانیت ذات اقدس الهی وجود دارد، و همچنانکه این اعتقاد قلبی در قرائت تشهد به صورت قولی بیان میشود، با اعضاء و جوارح نیز به منصه ظهور میرسد. آنجا که نمازگزار جمله ی «اشهد ان لا اله» را میگوید به نشانه نفی تمامی شرکاء برای خداوند، انگشت سبابه را بالا برده و سپس با گفتن «الا الله» به نشانه اثبات وحدانیت خداوند به پایین آورده میشود. اینجاست که نفی شریک و اثبات یگانگی خداوند هم اعتقادی و هم قولی و هم به صورت عملی تحقق پیدا میکند.


امام محمد رحمه الله تعالی شاگرد امام اعظم ابوحنیفه رحمه الله تعالی و مدون مذهب حنفی در کتاب خود با نام «الموطأ» پس از ذکر حدیثی از حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و سلم در مورد اشاره، اینچنین میفرماید: «استادم امام اعظم ابوحنیفه نیز این کار را انجام میدادند لذا برای ما گفتار پیامبر اکرم صلی الله و عمل امام اعظم رحمه الله تعالی کفایت میکند و گفتار کسانی که قائل به کراهت اشاره در تشهد هستند برای ما هیچگونه ارزشی ندارد». این مهمترین سند و دلیل شرعی احناف در مورد جواز اشاره با سبابه در تشهد است. و طبق قاعده ی «هرگاه دلیل و مدرک شرعی که دال بر جواز یک عمل از طبقه اول یافت شود، نظر و فتاوای علماء طبقات پایین بی اعتبار است» امام محمد رحمه الله تعالی نیز از طبقه اول مجتهدین بوده و کسانی که قائل به کراهت و یا بعضا حرمت اشاره هستند همگی از طبقات پایین تر از امام محمد رحمه الله قرار دارند. لذا نظرات و آراء آنان در مقابل رای و نظر رئیس مذهب و مجتهد مطلق امام اعظم ابوحنیفه و سپس شاگرد ایشان امام محمد رحمه الله، بی ارزش و بی اعتبار میباشد.


ممکن است مقلدین مذهی شافعی نیز عمل اشاره را انجام دهند اما محض انجام آنان دلیل بر تقلید ما از آن مذهب نیست. اشاره در مذهب حنفی وجود دارد و از طبقه ی اول مجتهدین به ثبوت رسیده است. اما اینکه چرا علماء پیشین ما این کار را انجام نداده و بعضا آن را مکروه دانسته اند، باید بگوییم که آن عزیزان، رای و نظر کسانی را اتخاذ کرده اند که در مقابل رای امام اعظم ابوحنیفه قائل به کراهت اشاره بوده اند. اما باید بدانیم که رای، نظر و عمل رئیس مذهب و مجتهد، ملاک و سند شرعی است نه چیز دیگر.

*
علت شکسته خواندن نمازهای فرض در مسافرت، دقیقا همان چیزی است که شما دوست عزیز ذکر کرده اید. به هنگام مسافرت سنت های نماز را نیز میتوان شکسته خواند. به طور کلی در مسافرت و در رابطه با سنتهای نماز سه نظریه وجود دارد: 1ـ کامل خواندن سنت های نماز. 2ـ شکسته خواندن سنت های نماز. 3ـ ترک کردن سنت های نماز. این سه نظریه هر سه در مذهب حنفی صحیح بوده اما کامل خواندن آن از ثواب بیشتری برخوردار است.

*
طبق مذهب حنفی، تعریف سنت «فعلی که پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم در طول حیات مبارک خود پیوسته دائم بوده و فقط یک بار یا دو بار در عمر خود آنرا ترک گفته است» میباشد به چنین عملی سنت گفته میشود. فقهاء علت ترک رسول الله را، ترس از فرضیت آن عمل به امت آن حضرت ذکر کرده اند.

*
با سلام و قبولی طاعات و عبادات شما دوست عزیز. عبور و مرور از جلوی نماز گزاران و گذشتن از بین صفوف جماعت، اگر چه اندازه و مقدار گناه آن بطور معین بیان نشده است اما از فرمایش گهربار پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم چنین برداشت میشود که از بار گناه بسیار سنگینی برخوردار است. پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم ضمن بیان گناه آن میفرمایند: «لَوَقَفَ اَربَعِینَ» یعنی عبور کننده از جلوی نماز گزار، اگر میدانست که چه بار گناهی را بر دوش میکشد و چه عذابی در انتظار اوست، چهل میایستاد. معلوم نیست منظور پیامبر، چهل روز است یا چهل سال. یعنی آنقدر عذاب شدیدی در انتظار عبور کننده است، که اگر آن را میدانست حتما چهل روز یا چهل سال به انتظار مینشست تا اینکه نماز گزار نمازش را به اتمام برساند سپس اقدام به عبور از آن محل نماید. اما باید یک نکته را هم در نظر داشته باشیم و آن اینست که، کسی که میخواهد نماز بخواند، خود نیز مراعات حال دیگران را کرده و در وسط جمع و یا در اماکن عمومی که رفت و آمد زیاد است، بدون گذاشتن ستره به هیچ وجه اقدام به خواندن نماز ننموده و حتما پس از گذاشتن ستره و مانعی که عابرین بتوانند از طرف دیگر آن، به راحتی عبور نمایند، شروع به خواندن نماز کنند تا خود مرتکب گناه و دیگران را نیز دچار معصیت ننمایند.

*
ختم قرآن در 6 شب صحیح و جائز است. اما تند و سریع خواندن آن طوری که حق حروف در تلفظ اداء نشده و قواعد تجوید زیر پا گذاشته شود، بهیچوجه جائز و صحیح نمیباشد.

*
در مذهب حنفی، خواندن نماز جمعه در شهرهای بزرگی همچون گنبد قابوس و آق قلا هیچگونه مشکل شرعی ندارد. همانگونه که در چند سال پیش در شهر گنبد، اقامه ی نماز جمعه در بیش از 18 نقطه از این شهر را شاهد بودیم.

*
در نمازهایی که با جماعت خوانده میشود، خواندن حمد و سوره بر عهده ی امام است و همچنین گفتن سمع الله لمن حمده به هنگام برخاستن از رکوع. اما دیگر اوراد از قبیل ثناء، تشهد، صلوات، دعاء و سلام دادن به طرفین و همچنین گفتن تکبیرات انتقالات بر عهده ی هر یک از امام و متقتدی لازم است. اما گفتن ربنا لک الحمد فقط بر عهده ی مقتدی است.

*
النساء شقائق الرجال. زنان جزئی از مردان هستند همانگونه که سایر تکالیف الهی شامل هر دوی آنها میشود، سنیت جماعت نیز برای زنان شامل است. اما شرع مقدس اسلام جهت حفظ مصالح اجتماع و خانواده، حضور آنان را الزامی نمیشمارد اما اگر آنان در مسجد حضور بهم رسانیده و اقدام به خواندن نماز با جماعت نمایند قطعا ثواب جماعت و حضور در مسجد را خواهند یافت. جهت روشن شدن مطلب لازم است توضیحاتی در این مورد داده شود. پر واضح است که منبع حقوق و وظایف زن و مرد در شریعت اسلام، فقط و فقط عبودیت و بندگی است. به همین دلیل زن و مرد در این واقعیت به هیچ وجه با هم تفاوتی ندارند و هر دو از یک اندازه حقوق و ارزش برخوردار هستند . نتیجتاً، وظایفی که خداوند مردان را مکلف به انجام آنها داده، عینا همان وظایفی هستند که زنان نیز مکلف به آنها شده اند. اما سؤالی که پیش می آید این است که چرا مردان وظایفی را بر عهده دارند که زنان از آن حکم مستثنی هستند؟ چرا احکامی بر دوش زنان گذاشته شده که عینا همان حکم از دوش مردان ساقط شده است؟ پاسخ این است که این تفاوت، ناشی از تفاوت در مرد بودن و زن بودن نیست. بلکه از عوامل بیرونی سرچشمه می گیرد. عواملی که هر کدام مربوط به مصالح و فلسفه ای هستند که این وظایف به خاطر آنها تشریع شده است. مثلاً هدف از برگزاری نماز جمعه تقویت و وحدف مسلمین در شعار و عقیده است. اما ارزش این فلسفه و هدف، زمانی نمودار است که به خاطر آن، مصلحتی مهم تر از دست نرود. پس چنانچه مصلحتی مهم تر، با آن در تضاد باشد، به خاطر ترجیح و انتخاب این مصلحت مهم تر، حکم وجوب نماز جمعه (صرف نظر اینکه نمازگزار مرد باشد یا زن) ساقط می شود. مردی که حضور وی در نماز جمعه ایجاب میکند که مریضش را ترک کرده و مریض بدون پرستار بماند، مکلف به شرکت در مراسم نماز جمعه نیست. و یا زنی که حضور وی در نماز جمعه ایجاب می کند مصلحت پرورش و تربیت بچه خردسالش نادیده گرفته می شود موظف به شرکت در نماز جمعه نیست. پس درصورت انجام هر حکمی، مصلحت مهمتر و بزرگتر از آن در خطر باشد، مسلما آن حکم از دوش مکلفین ساقط خواهد شد. قطع نظر از اینکه مکلفین مرد هستند یا زن. روشترین دلیل هم بر این نکته این است که هرگاه زن در برگزاری نمازجمعه با مردان مشارکت داشته باشد، جمعه وی صحیح بوده و به عنوان بدل نماز ظهرش قبول خواهد شد. زن در این خصوص به مردی می ماند که به خاطر عذر شرعی نماز جمعه از وی ساقط شده اما با این حال در آن شرکت می کند که محققاً نمازش صحیح بوده و از ثواب و اجر جمعه و جماعت برخوردار خواهد بود. اما در خصوص اختلاط زن و مرد به هنگام ورود و یا خروج از مسجد، این کار اصلا به صلاح و مصلحت نبوده و لازم است جهت حفظ آرامش خاطر و بستن باب فتنه، حتما از ورودی و خروجی های مجزا استفاده شود.

*
برای کسی که به غیر از یک سوره، سوره ی دیگری نمیداند، خواندن یک سوره در همه ی رکعات نماز هیچگونه اشکالی ندارد. اما کسی که بیش از یک سوره میداند و قادر است سوره های متفاوتی از قرآن را قرائت نماید، بهتر است که در هر رکعت سوره ی جداگانه قرائت نماید. اما تعیین یک سوره برای یک نماز مکروه است.

*
بنا به شهادت روایات، هنگامیکه میت در قبر گذاشته شده و تنها میگردد، از شدت تاریکی و تنهایی و نیز با دیدن دو فرشته ی سوال کننده (منکر و نکیر) به شدت ترسیده و در دادن جواب به مشکل بر خواهد خورد. لذا فقهاء برای کاستن از ترس و جهت آرامش میت، نمازی با عنوان «نماز هول» در اولین روز دفن میت و پس از نماز مغرب سنت دانسته اند. این نماز چهار رکعتی بوده و در هر رکعت پس از خواندن سوره ی فاتحه، یک بار آیة الکرسی، 10 بار سوره ی تکاثر خوانده میشود. پس از اتمام نماز ثواب آن را به میت هدیه کرده و از درگاه خداوند آرامش و سعادت آن مرحوم طلب میشود.

*
با عرض تبریک عید سعید فطر به شما دوست عزیز و دلسوز. از پیشنهاد بسیار عالی و واقعا بجا و سودمند شما دوست عزیز بسیار خوشحال شدیم. انشاء الله مراتب را به گوش علماء اعلام و اساتید بزرگ منطقه خواهیم رساند.

*
1ـ خواندن نماز با آستين كوتاه و يا بدون كلاه، مكروه ميباشد. 2ـ طبق نظر فقهاء حنفي، استقبال حقيقي و رو گرداندن به طرف خود خانه كعبه، شرط نيست بلكه استقبال و رو گرداندن به جهت آن، براي صحت نماز كفايت ميكند لذا اقتداء به امام و به آن جهتي كه امام رو گردانده است،صحيح و درست ميباشد. 3ـ خواندن سوره در تمامي ركعات نماز احتياط ظهر واجب است.

*
هرگاه افرادي جمع شوند و بين آنها صاحب خانه، صاحب مجلس، امام مسجد و صاحب سلطنت مثل امير و والي و قاضي نباشد افراد ذيل بترتيب در امامت نماز جماعت در اولويت هستند: عالم تر بر احكام نماز، پس از آن عالم تر به احكام قرائت، پس از آن با تقوي ترین، پس از آن مسن ترین، پس از آن خوش خلق ترین، پس از آن خوش صورت ترین، پس از آن با شرافت ترین از همه در نسب، پس از آن خوش صدا ترین، پس از آن پاكيزه ترین از همه در لباس، پس از آن صاحب زن نيكو و زیبا، پس از آن صاحب سر بزرگتر، پس از آن كوتاه عضوترین، پس از آن ثروتمندترین، پس از آن با منزلت ترین. اگر همه افراد برابر باشند در بين آنها قرعه كشي انجام ميگيرد. نام هر كس كه در آمد او به امامت برگزيده مي شود. و اگر شخص غير اولي تقديم شود همه آنها گناهكار ميشوند.

*
طبق نظر فقهاء احناف، براي يك شهر يا روستايي كه اهل آن شهر يا روستا، اگر در بزرگترين مسجد آن جمع شوند، آن مسجد گنجايش همه ي حاضرين را نداشته باشد، اصطلاحا (مصر) اطلاق ميگردد و خواندن نماز عيد و نماز جمعه واجب ميگردد. بنابراين تعريف، نه فقط در قره بلاغ، بلكه در اكثر روستاهاي منطقه نيز خواندن نماز اعياد و نماز جمعه واجب ميگردد. اما علت عدم برگزاري نماز جمعه در روستاي قره بلاغ، به مصداق سخن حكيمانه ي (صلاح ملك خويش را ملكان دانند) اين، از حدود وظايف و اختيارات ما خارج بوده و هيچگونه اظهار نظري نميتوانيم در آنمورد ابراز داريم. با تشکر

*
پس از تجدید وضوء، می توانید به نماز خود ادامه داده و فرض خود را اداء نمائید. همچنین پس از اداء فرض نماز ظهر، هرگاه وضوی شما باطل شده و مجبور به تجدید وضوء شدید، میتوانید پس از اعاده ی وضوء، اقدام به خواندن دو رکعت سنت بعدیه کرده و نماز خود را به پایان برسانید. اعاده ی نماز خوانده شده برای شما لازم نمی باشد.

*
در روایاتی که بیشتر مورد استناد اهل تشیع است اینگونه آمده است: پیامبر اکرم صلی الله به همراه یاران خود مشغول اقامه نماز بودند که یک سائل وارد مسجد شده و طلب کمک از نمازگزاران میکند اما هیچ حرکت و صدایی از نمازگزاران بلند نمیشود و پس از چندین بار تقاضای کمک از آنان، نا امیدانه قصد خارج شدن از مسجد را میکند که حضرت علی رضی الله عنه به او اشاره کرده و انگشتی را که در آن انگشتری بود به نشانه ی خارج کردن و گرفتن انگشتری آن، بلند میکند. سائل از این حرکت متوجه میشود که آن حضرت میخواهد انگشتری را به او بدهد بدین جهت به طرف وی رفته و در حالی که نمازگزاران در حال رکوع بودند انگشتر را از انگشت مبارک آن حضرت در میاورد و از مسجد خارج میشود در همان حال آیه نازل میشود که: انما ولیکم الله و رسوله و الذین آمنوا الذین یقیمون الصلاه و یوتون الزکاه و هم راکعون سوره مائده آیه ی 55 .

*
طبق حدیثی از حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و سلم اشاره در قعده و به هنگام قرائت تشهد، سنت میباشد. کیفیت اشاره بدینگونه است که هنگامیکه نمازگزار «الصالحین» را در تشهد قرائت کرد، باید انگشت ابهام و وسطی را حلقه کرده و باقی انگشتان خود را ببندد، سپس به هنگام قرائت «اَشهَدُ اَن لا اِلَهَ» انگشت سبابه ی خود را بالا برده و به هنگام قرائت «اِلا الله» آنرا پایین آورد. این، سنتی است که از حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و سلم برای این امت به یادگار مانده است.

*
تعدد جمعه و اعیاد در شهرها و روستاهای بزرگ هیچگونه مشکلی نداشته و کاملا صحیح میباشد.

*
در فقه حنفی خواندن 4 رکعت نماز احتیاط الظهر واجب میباشد.

*
اگر موکت عاری از هر گونه آلودگی و نجاسات باشد، هیچگونه مانع و مشکل شرعی نداشته و خواندن نماز بر روی آن جایز خواهد بود.