*
قسم باید با نام خداوند و با یکی از اسمهای ایشان همچون «رحمان ـ رحیم ـ حق» بوده و یا با یکی از صفات پروردگار، صفاتی که در عرف برای قسم بکار میرود، همچون «عزة الله، جلال، کبریاء، عظمة، قدرة» باشد. اما قسم خوردن با نام غیر خدا همچون پیامبر، قرآن، کعبه، و یا با صفاتی که در عرف برای قسم بکار نمیرود همچون «رحمة ـ علم ـ رضاء ـ غضب ـ عذاب» قسم محسوب نمیشود.


همچنین قسم خوردن به بقاء خداوند، عهد خداوند، میثاق خداوند، و یا گفتن « قسم میخورم ـ سوگند میخورم ـ شهادت میدهم» اگر چندی که لفظ الله را پس از آن ذکر نکند، همگی قسم محسوب میشود. همچنین گفتن «برایم نذر باد ـ برایم یمین باد ـ اگر این کار را کردم کافر باشم ـ سوگند میخورم به خدا» همه ی این موارد قسم محسوب میگردد.


بطور کلی قسم به سه دسته تقسیم میشود: 1ـ قسم غموس. هرگاه شخصی برای کاری که انجام نداده و یا اتفاق نیافتاده، به صورت عمدی و ارادی سوگند یاد کند که آنرا انجام داده و یا اتفاق افتاده است و یا بالعکس، غموس (غرق گناه) میگردد. این نوع از قسم، هیچگونه کفارتی نداشته و مرتکب این عمل، فقط باید از کرده ی خود توبه کند.


2ـ قسم لغو. هرگاه شخصی برای کاری که انجام نداده و یا اتفاق نیافتاده، به گمان اینکه آنرا انجام داده و یا اتفاق افتاده است، سوگند یاد کند، در حالی که واقعیت بر خلاف آن چیزی است که قسم خورده است، این قسم لغو (بیهوده) میگردد و عفو و بخشش الهی را میتوان برای آن امیدوار بود.


3ـ قسم منعقد. هرگاه برای چیزی که در آینده باید اتفاق بیافتد، قسم بخورد، این قسم، قسم منعقد میگردد. در این نوع از قسم هیچگونه تفاوتی ندارد که ندانسته سوگند یاد کند و یا با اجبار و اکراه به او قسم داده شود، در صورت حانث شدن، باید کفاره ی قسم خود را بپردازد. کفارت فقط در این نوع از قسم وجود دارد.


کفاره ی قسم، یکی از سه مورد ذیل است: 1ـ آزاد کردن برده 2ـ سیر کردن 10 مسکین و یا لباس دادن به 10 نفر مسکین 3ـ روزه گرفتن 3 روز متوالی. هرگاه از موارد اولی و دومی عاجز باشد، لازم است به مورد سومی پرداخته شود. شرح الوقایه فی مسائل الهدایه جلد 2 صفحه ی 230 .